{"id":15983,"date":"2021-03-17T12:07:06","date_gmt":"2021-03-17T11:07:06","guid":{"rendered":"http:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/?p=15983"},"modified":"2021-03-17T15:40:09","modified_gmt":"2021-03-17T14:40:09","slug":"bijzonder-normaal-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/?p=15983","title":{"rendered":"Bijzonder normaal (11)"},"content":{"rendered":"

Het zijn bijzondere tijden. Ook in 2021 vragen we ons af wanneer het normale schaakleven terugkeert: de clubavonden op dinsdag, de jeugdavonden op vrijdag, de bondswedstrijden op zaterdag, de kampioenschappen en de toernooien. Tot het zover is, ga ik op zoek naar bijzondere schaakevenementen op normale dagen. In deel 11: de gemeenteraadsverkiezing van 1953.<\/p>\n

\"\"

Stemmen tellen tijdens de gemeenteraadsverkiezing van woensdag 3 maart 2010. Ca\u00efssa's regerend clubkampioen Peter Holscher (vierde van links) is een van de leden van het stembureau in district 86. Inzet: de top van de VVD-kandidatenlijst met Ca\u00efssa-voorzitter Fred Avis daarbij. Het toeval wil dat de avond ervoor in de clubcompetitie de partij Peter Holscher - Fred Avis is gespeeld.<\/p><\/div>\n

<\/p>\n

Voor \u2018Bijzonder normaal\u2019 in de verkiezingsweek van 2021 heb ik gekozen voor Ca\u00efssa-schakers in de politiek. Het leidt tot een climax bij de gemeenteraadsverkiezing van woensdag 27 mei 1953 die als resultaat heeft dat Ca\u00efssa-voorzitter mr. Piet Avis (VVD) zijn debuut maakt in de raad en de vierde schaakliefhebber wordt die gemeenteraadslid is. Jan Casius, Willem Hart (beiden PvdA) en Gerard Haring (KVP) zijn dat al.<\/p>\n

Maar we gaan eerst dertig jaar terug in de tijd. De in Middelburg geboren Henry Mary Fruin (1895-1973, roepnaam Han) krijgt na zijn rechtenstudie in Leiden een baan in het Groninger stadhuis. Daarna werkt hij als kantonrechter in Hoorn. Bij de gemeenteraadsverkiezing van Hoorn op donderdag 24 mei 1923 \u2013 gelijk met Spanbroek, Ursem, Westwoud, Wognum en Zwaag; andere Westfriese gemeenten hebben hun verkiezing op een eerdere datum \u2013 staat mr. H.M. Fruin op de kandidatenlijst van de vrijzinnigen, maar haalt de gemeenteraad niet. Hij is dan ook nog geen lid van Ca\u00efssa.<\/p>\n

Dat gebeurt in het najaar van 1924. Han Fruin laat zich als schaker meteen gelden. Ca\u00efssa houdt op zondag 16 november zijn eerste vierkampentoernooi en het kersverse lid wordt met drie uit drie eerste in de tweede klasse I. De vereniging wordt geleid door een voorlopig bestuur en op Ca\u00efssa\u2019s eerste ledenvergadering, op dinsdag 13 januari 1925, moet een officieel bestuur worden gekozen. Op voorstel van Cees Ursem besluit men dat de leden vijf bestuursleden kiezen en dat de leden uit dat vijftal ook de voorzitter benoemen. De 21 leden hebben in totaal 105 stemmen. Koen de Vos (21), C. Kreijger (20), Jo Heideman (20), Leo Ruijgrok (20) en Han Fruin (16) steken met kop en schouders boven zes andere clubgenoten uit. De Vos krijgt op zijn beurt verreweg de meeste stemmen, als er wordt gestemd voor de voorzittersfunctie. Han Fruin neemt in het bestuur zitting als vice-voorzitter en maakt statuten en een reglement. Hij wijzigt direct artikel 17. Bestuursleden treden niet meer elk jaar en bloc af, maar ieder jaar zullen twee bestuursleden volgens een rooster aftreden. Zij zijn herkiesbaar. Bijna honderd jaar later gebeurt dat nog steeds bij onze vereniging.<\/p>\n

Twee weken later stopt P. Eriks op medisch advies als gemeenteraadslid. Hij is partijgenoot van Fruin. Eriks opvolger W. Osinga is niet beschikbaar en dan komen de vrijzinnigen bij de Ca\u00efssaan terecht. Han Fruin speelt zijn eerste schaakpartij als aankomend politiek bestuurder tegen Willem Euwe. Enkele dagen na zijn jawoord neemt hij in hotel De Roskam deel aan een simultaanwedstrijd met 26 borden. De broer van Max Euwe verliest zesmaal, onder meer van Ca\u00efssa\u2019s vice-voorzitter.<\/p>\n

Fruin haalt bijna dagelijks de kranten, afwisselend op politiek en schaakgebied. In de Nieuwe Hoornsche Courant van 14 februari 1925 staat de notatie van zijn gewonnen clubpartij tegen dominee Alfred Bolland, in de gemeenteraadsvergadering van 16 februari worden zijn geloofsbrieven goedgekeurd, een week later wordt Fruin ge\u00efnstalleerd en zelfs een uur later tot wethouder benoemd. Hoewel hij niet meedoet, maakt hij op 10 maart wel het kampioenschap van Ca\u00efssa in de derde klasse van het district Noord-Holland mee.<\/p>\n

\"\"

Han Fruin haalt in 1925 regelmatig de krant. In de Nieuwe Hoornsche Courant van 12 februari 1925 staan de schaker Fruin en de politicus Fruin zelfs bij elkaar.<\/p><\/div>\n

\"\"

Kieslijst voor de gemeenteraadsverkiezing van woensdag 25 mei 1927. Johannes de Ruyter de Wildt zal enkele jaren later bij Ca\u00efssa spelen en kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog deel uitmaken van de Hoornse gemeenteraad.<\/p><\/div>\n

\"\"

De uitslag. Mr. Han Fruin (Vrijheidsbond) heeft 787 stemmen gekregen.<\/p><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

Bij de volgende gemeenteraadsverkiezing, op woensdag 25 mei 1927, is er weinig veranderd. Han Fruin is inmiddels lijsttrekker van de Vrijheidsbond geworden en ook de nummer 1 \u2013 voorzitter \u2013 van Ca\u00efssa. Als vertegenwoordiger van de derde partij van Hoorn wordt hij voor vier jaar gekozen. Maar hij haalt het einde van die periode niet. Fruin wordt benoemd tot rechter bij de arrondissementsrechtbank in Alkmaar en verlaat in juni 1930 de Hoornse politiek, nadat hij anderhalf jaar eerder bij Ca\u00efssa is gestopt.<\/p>\n

Rond de jaarwisseling 1928-1929 is Piet Velzeboer Fruin opgevolgd als voorzitter van Ca\u00efssa. Hij is secretaris van de Hoornse afdeling van de Vrijzinnig Democratischen Bond. Bij de gemeenteraadsverkiezing van woensdag 17 juni 1931 krijgt hij slechts drie stemmen en dat zijn er te weinig om als volksvertegenwoordiger actief te kunnen zijn.<\/p>\n

Op dinsdag 30 juni 1936 wordt Catharinus Drossaart van Dusseldorp ge\u00efnstalleerd als lid van de gemeenteraad. Hij is in dubbel opzicht de opvolger van Han Fruin: als Ca\u00efssa-lid en om zijn politieke kleur. Zijn entree is bijna hetzelfde. Na de gemeenteraadsverkiezing van woensdag 19 juni 1935 \u2013 met de Ca\u00efssa-speler A. Slot als nummer 12 op de lijst van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij \u2013 komt Drossaart van Dusseldorp niet voor een van de drie zetels van de Vrijheidsbond in aanmerking, omdat hij nog geen jaar in Hoorn woont. Als in april 1936 G. Boldingh tussentijds aftreedt, is dat geen belemmering meer en neemt Drossaart van Dusseldorp plaats in de raad. Hij is echter meer organisator en een man van initiatief dan politicus en haakt na enkele maanden af. Tijdens familiebezoek in Duitsland overlijdt de schaakliefhebber op 11 september 1937 aan een hartstilstand.<\/p>\n

\"\"

Catharinus Drossaart van Dusseldorp.<\/p><\/div>\n

Voor de gemeenteraadsverkiezing van woensdag 14 juni 1939 staat Gerard Haring voor het eerst op de lijst van de RK Staatspartij: vijfde. Ca\u00efssa-lid Boudewijn van Wees valt er net buiten. Enkele maanden eerder heeft Ca\u00efssa vriendschappelijk gespeeld tegen Purmerend (9\u00bd-14\u00bd) en die massakamp \u2013 in hotel De Valk op 7 februari \u2013 levert een unieke Hoornse teamsamenstelling op. De broers Jac., Gerard, allebei eersteteamspelers, en Theo Haring spelen mee en brengen anderhalf bordpunt (respectievelijk winst, remise en verlies) in het laadje. Niet eerder hebben drie broers samen in \u00e9\u00e9n Ca\u00efssa-ploeg geschaakt. De verkiezing pakt goed uit, want de RKSP krijgt vijf leden in de Hoornse raad en Gerard Haring kan nog net de vijfde zetel bemannen. Overigens komt ook Johannes de Ruyter de Wildt \u2013 voor de Vrijheidsbond \u2013 voor het eerst in de gemeenteraad en hij is dan nog net Ca\u00efssa-lid. Met ingang van het seizoen 1939-1940 is het verre familielid van Michiel Adriaanszoon de Ruyter met schaken gestopt.<\/p>\n

\"\"

Gerard Haring, in 1939 vijfde op de lijst van de RK Staatspartij.<\/p><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"

Ca\u00efssa-speler Johannes de Ruyter de Wildt komt in 1939 dankzij zijn 401 stemmen voor de Vrijheidsbond in de gemeenteraad. Clubgenoot Gerard Haring zal de vijfde zetel van de rooms-katholieken gaan bezetten.<\/p><\/div>\n

Na de Tweede Wereldoorlog gaan de rooms-katholieken als KVP verder. Het politieke landschap ziet er overzichtelijk uit. In 1949 zijn de PvdA en de Katholieke Volkspartij met respectievelijk zes en vijf zetels de grootste partijen, komt de VVD \u2013 met twee leden \u2013 voor het eerst in de gemeenteraad en zijn de overige twee plaatsen voor de CPN (Communistische Partij Nederland) en de PCG (Protestants-Christelijke Groepering).<\/p>\n

In het boek \u2018Twee eeuwen stadsbestuurders van Hoorn\u2019 (van Leo Hoogeveen en Arie van Zoonen) staat een overzicht van alle gemeenteraadsleden. Daarin komt ook Willem Hart voor, met onder zijn portret de tekst \u2018raadslid (RKSP 1945, PvdA 1949). Als zijn zoon Tom dat ziet, leidt dat tot een interessant artikel van hem in het kwartaalblad van de historische vereniging Oud Hoorn (2009, nummer 2). ,,Mijn vader in 1945 raadslid voor de Rooms-Katholieke Staatspartij? Dat kon toch niet? Hij was overtuigd katholiek, maar voor zover ik wist heel zijn leven fel tegen confessionele partijen en tegen bemoeienis van de kerk met politiek. De RKSP en daarna de KVP waren hem een gruwel, zo dacht ik.<\/em>\u2019\u2019<\/p>\n

\"\"

Het portret van Willem Hart in 'Twee eeuwen stadsbestuurders van Hoorn'.<\/p><\/div>\n

Willem Hart, in het seizoen 1927-1928 lid geworden van Ca\u00efssa, is in de periode 1945-1958 politiek actief geweest. Hij is een van de beste spelers van de Hoornse schaakvereniging en veelvoudig clubkampioen. Uit de tekst van Tom Hart blijkt dat hij geen RKSP-lid is geweest, maar als \u2018rode katholiek\u2019 de Partij van de Arbeid vertegenwoordigt. Dat dat een lastige combinatie is, blijkt na de gemeenteraadsverkiezing van 1946. Als grootste partijen komen de PvdA en de KVP in aanmerking voor elk een wethoudersfunctie. De arbeiderspartij maakt evenwel een plan met de CPN om de katholieken buiten het college van B en W te houden. Het resultaat is dat er twee PvdA-wethouders worden aangesteld. Voorzitter van de PvdA is Jan Casius, lid van Ca\u00efssa en voormalig\u00a0 assistent van landmeter Willem Hart. Laatstgenoemde heeft het wethoudersplan verdedigd, wat slecht valt bij de katholieken in Hoorn. Ondanks dat Hart in een brief heeft geschreven dat de twee PvdA-wethouders \u2018een brede visie op de belangen van alle gemeentenaren moeten hebben, dus ook van de katholieken\u2019.<\/p>\n

Overigens is de melding van \u2018RKSP\u2019 bij de naam van Willem Hart begrijpelijk. Op donderdag 18 oktober 1945 is de verkiezing voor een noodgemeenteraad geweest; de uitslag wordt de volgende middag bekend. In het Nieuw Noordhollands Dagblad \u2013 een rooms-katholieke krant \u2013 van 20 oktober kan men lezen: ,,De raad bestaat dus uit vijf katholieken, t.w. de heeren Brink, Kaldenbach, Haring, Hart en De Zwart; vier socialisten, t.w. de heeren Casius, Van Hulst, Kleipoel en Vortman.\u2019\u2019 Daarnaast is er een lijst van kandidaten voor de voorlopige gemeenteraad van 1945 gemaakt, waarop voor de naam van Willem Hart \u2018RK\u2019 is geschreven en hij in een rijtje met katholieken staat en niet bij de sociaal-democraten.<\/p>\n

De verkiezing van 22 juni 1949 brengt drie Ca\u00efssa-spelers in de Hoornse gemeenteraad: Gerard Haring, Willem Hart\u00a0 \u2013 de twee schaakmakkers zijn heel goede vrienden van elkaar, ook in de politiek \u2013 en Jan Casius. Vier jaar later komt het tot het record van vier schakers, als mr. Piet Avis (de vader van Fred, die later eveneens voorzitter van Ca\u00efssa wordt) toetreedt. In het Dagblad voor West-Friesland van donderdag 28 mei 1953 worden alle gemeenteraadsleden met tekst en foto voorgesteld. ,,Mr. P.C. Avis (30), die hier sinds 1950 woont, is de zoon van de burgemeester van Midwoud. Hij is oud-leerling der Hoornse HBS, studeerde rechten te Leiden, waarna hij zich hier als advocaat en procureur vestigde. Mr. Avis is voorzitter van de Oranjevereniging, van de Raad van Toezicht op de Muziekschool en van de schaakvereniging Ca\u00efssa. Verder vervult hij tal van secretariaten, namelijk van VVV, Handelsavondschool, Studievereniging voor Psychical Research en de Raad van Beroep van de NAK. Hij maakt sinds twee jaar deel uit van het afdelingsbestuur der VVD en is een nieuweling in de raad.<\/em>\u2019\u2019<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Het record van vier schaakliefhebbers houdt overigens niet lang stand. Na mr. Han Fruin en dr. Catharinus Drossaart van Dusseldorp komt er ook een voortijdig einde aan de bestuurlijke loopbaan in Hoorn van Jan Casius, die dan wethouder en loco-burgemeester is. Hij zal met ingang van 13 juli gaan werken als bedrijfsleider van de stichting Centraal Badbeheer in Den Haag en verlaat de Coenstad.<\/p>\n

\"\"

Uit het Nieuw Noordhollands Dagblad van 21 november 1949. De installatie van mr. Ben Canneman als burgemeester van Hoorn. Loco-burgemeester Jan Casius hangt hem de ambtsketen om. Rechts zit gemeentesecretaris Jan Hendrik Peeman die twee jaar later lid wordt van Ca\u00efssa en dat zo'n tien seizoenen zal blijven.<\/p><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

Daarna wordt het rustiger met schakende gemeenteraadsleden. Gerard Haring is in de jaren zestig de enige in Hoorn die ook bij Ca\u00efssa speelt. Wel maakt oud-clubgenoot Gerard Rozemeijer in die tijd deel uit van de KVP-fractie. Ca\u00efssa heeft van 1955 tot 1966 J. Schutte als speler gehad. Er is een J. Schutte (Christelijk Historische Unie) in 1949 van Amsterdam naar Hoorn verhuisd. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1953 komt hij voor de PCG in de raad, maar ik heb nog niet kunnen achterhalen of het om dezelfde persoon gaat.<\/p>\n

Verder is bij de verkiezingen van 1966 Minne Betzema in Wognum lijsttrekker van Gemeentebelangen. Hij zal later ook wethouder worden. Betzema heeft tot kort voor zijn overlijden in 1975 zo\u2019n twintig seizoenen bij Ca\u00efssa gespeeld. En dan hebben we Ben Kalb, in de periode 1977-1988 lid van onze club. Hij wordt op 1 juni 1950 benoemd tot burgemeester-secretaris van Oude Niedorp en krijgt in 1956 dezelfde dubbelfunctie in de gemeenten Zwaag en Nibbixwoud. Bij de herindeling van 1 januari 1979 wordt hij burgemeester van Bangert, een jaar later Drechterland geheten. Op 1 februari 1983 gaat Ben Kalb met pensioen.<\/p>\n

Hoornse schakers die de politiek in gaan zijn er niet meer. Een enkeling is nog wel betrokken bij de verkiezingen. Wim Drost (in 1945), Peter Holscher en Aad Laan hebben deel uitgemaakt van het stembureau en vandaag is oud-clubvoorzitter Fred Avis in die hoedanigheid actief. De avond voor de verkiezingswoensdagen heeft de afgelopen jaren bij onze vereniging wel eens een andere kleur gekregen. Gesprekken over partijen gingen niet over zetten en stellingen, maar over VVD, PvdA, CDA, SP, GroenLinks, D66 en hun thema\u2019s. Hopelijk keren die avonden binnen niet al te lange tijd weer terug.<\/p>\n

Mei 1953: een goede verkiezingsuitslag voor Ca\u00efssa.<\/p>\n

Van zes Ca\u00efssaanse gemeenteraadsleden heb ik partijen gevonden. Op de dinsdagen 6 en 13 januari 1925 hebben mr. Han Fruin en ds. Alfred Bolland\u00a0 de volgende partij gespeeld.<\/p>\n