{"id":23494,"date":"2025-07-24T21:56:40","date_gmt":"2025-07-24T19:56:40","guid":{"rendered":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/?p=23494"},"modified":"2025-07-25T11:54:04","modified_gmt":"2025-07-25T09:54:04","slug":"er-gaat-niets-boven-karspel-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/?p=23494","title":{"rendered":"Er gaat niets Boven karspel (8)"},"content":{"rendered":"

Er was een mailtje binnengekomen van een clubgenoot die berichtte dat \u2019s avonds Erik Scherder het in zijn documentaireserie over optimisme zou hebben over schaken. Twee dagen voor de achtste ronde van het Midzomertoernooi zond de EO het vierde deel, getiteld \u2018Hoop\u2019,\u00a0 uit. De hoogleraar neuropsychologie praatte daarin met Mustapha El Jarmouni die een aantal jaren geleden in de Indische Buurt in Amsterdam met een bijzonder schaakproject was begonnen. Hij heeft inmiddels ruim driehonderd kinderen de denksport geleerd, met een positief effect op hun karakter en op hun schoolprestaties.<\/p>\n

\"\"

De dame op h5 en het paard op e5 worden door pionnen belaagd. Toch staat wit (Bas Doodeman), aan zet, beter dan zwart (Peter van Waert).<\/p><\/div>\n

<\/p>\n

Het lijkt er een beetje op dat het schaken een meer maatschappelijke rol gaat spelen in de samenleving. Naast de clubavonden, de kampioenschappen en de toernooien (waar het wedstrijdelement voorop staat) is het schaken een ontmoetingssport geworden. Mede door het project van Mustapha kwamen er in de hoofdstedelijke wijk culturele en sociale activiteiten als zingen en koken. Niet lang daarna vatte Jes\u00fas Medina Molina uit Vleuten het plan op om in alle stadsparken van Nederland schaaktafels te plaatsen. Zijn \u2018Urban Chess\u2019-initiatief heeft ertoe geleid dat er inmiddels bijna driehonderd staan; niet alleen in een groene omgeving. Het buitenschaken brengt jong en oud bij elkaar: om te schaken, om te praten.<\/p>\n

In de tuin bij de bibliotheek in de Hoornse binnenstad ligt een schaakbord van vier bij vier meter. Binnen zijn er verschillende keren per jaar schaakactiviteiten voor kinderen. De bibliotheek in Enkhuizen heeft in samenwerking met KTV een schaakcaf\u00e9 en bij ontmoetingscentrum Het Streekpunt in Hoogkarspel werd vijf jaar geleden een buitenschaakbord officieel in gebruik genomen. En camping De Gouwe Stek in Bovenkarspel heeft een groepsaccommodatie met een schaakbord in de vloer van de gemeenschappelijke ruimte.<\/p>\n

\"\"

Het schaakbord in de tuin van de bibliotheek in de Hoornse binnenstad.<\/p><\/div>\n

\"\"

Het buitenschaakbord in Hoogkarspel tijdens de offici\u00eble opening door Michiel Pijl (rechts), de toenmalige burgemeester van Drechterland.<\/p><\/div>\n

Schaken is een sport voor iedereen, maar vroeger werd het vooral beoefend door de \u2018hogere stand\u2019. Iemand die schaakte had aanzien en die positie van de schaaksport in de samenleving zag je terug in de media. Tot de jaren zestig kon je in heel veel landelijke \u2013 en in iets mindere mate regionale \u2013 kranten vrijwel dagelijks iets lezen over schaken. Schaakrubrieken, toernooiverslagen, clubwedstrijden, bondscompetities en bijzondere berichten. Met name die laatste categorie gaf aan waar de schaaksport in de maatschappij stond. Schaken stelde iets voor.\u00a0 Zo was er een bericht in de Alkmaarsche Courant over een dakloze die een winkelruit insloeg in de hoop gearresteerd te worden. In een politiecel zat hij immers droog en kreeg hij eten. Er gebeurde echter niets, maar toen hij in de etalage een schaakbord met stukken zag en dat meenam, werd hij snel wegens diefstal opgepakt.<\/p>\n

Een ander voorbeeld staat in het Westfriesch Dagblad van zaterdag 11 september 1937 onder de kop \u2018Een schaker die schaakmat werd gezet\u2019. ,,Schaken is \u2019n sport of \u2019n spel dat steeds, ook na afloop van \u2019n match, onoplosbare problemen heeft. Zoo kwam de Alkmaarsche reiziger Pieter H. op 30 Augustus, na \u2019n prachtige overwinning bevochten op \u2019n zware tegenstander, uit de Alkmaarsche Muziektuin om zich per fiets huiswaarts te begeven. Echter waren zijn gedachten nog zoo bij het schaakspel, dat hij verzuimde zijn lantaarn \u2019n lichtgevend effect te bezorgen. Net op het moment dat hij zijn abuis ontdekte, werd hij door \u2019n agent van politie schaakmat gezet, wat hierop neerkomt dat hem \u2019n bon werd uitgereikt. Ter zitting bleek dat de moeilijkste schaakproblemen voor den reiziger een peulschilletje waren vergeleken bij het probleem hoe de gulden boete, welke hem opgelegd werd, betaald moest worden uit \u2019n beurs die de vliegende tering nabij is: de reiziger was n.l. zonder werk.\u2019\u2019<\/p>\n

Na wat zoekwerk blijkt dat een combinatie van VVV (dat met ASG en 0-0-0 in 2006 opging in De Waagtoren) op dinsdag 30 augustus 1937 een vriendschappelijke wedstrijd speelde tegen De Pion (dat in 1963 de naam veranderde in Schaakvereniging Castricum). De Alkmaarders zegevierden met 12\u00bd-6\u00bd en aan het vijfde bord won de enige Pieter H. in hun gezelschap. Zijn achternaam is bij mij bekend, zijn voornaam sinds het krantebericht ook.<\/p>\n

Het Westfriesch Dagblad van 7 december 1937 heeft een verslag van een zitting van de politierechter, een dag eerder. Een van de verdachten was de jeugdige tuindersknecht Jan K. uit Venhuizen die het een en ander op zijn kerfstok had. ,,Dit deed de politierechter uitroepen: \u2019t ware voor jou beter, indien jij je meer toelegde op het edele schaakspel of \u2019n wetenschappelijk boek lezen in plaats van de Maurice Chevalier-handelwijze in je dorp.\u2019\u2019<\/p>\n

\"\"

Uit het Westfriesch Dagblad van 7 december 1937.<\/p><\/div>\n

Uit de recente historie, het Noordhollands Dagblad van 26 september 2017, \u00a0komt een verhaal over Castricummer Paul Rood. Hij was eind jaren zeventig een goede amateurwielrenner, kreeg echter verkeerde vrienden en belandde in de drugshandel. Hij werd op de veerboot tussen Denemarken en Zweden betrapt en moest in Zweden achttien maanden uitzitten. Na twee mislukte ontsnappingspogingen had de derde poging wel succes. ,,In een schaakbord hadden zijn broers achttien bladen van ijzerzagen verstopt.\u2019\u2019<\/p>\n

Schrijver dezes heeft een paar honderd feuilletons en losse verhalen gevonden, waarin over schaken wordt geschreven. Bijvoorbeeld in de Enkhuizer Courant van vrijdag 18 juni 1897. Uit \u2018De steenen gast\u2019: ,,Hij kwam elken middag om vijf uur het koffiehuis binnen, las zijn couranten en ging om zes uur weer heen. Slechts somtijds gebeurde het dat hij langer bleef; dan keek hij, nadat hij de laatste courant had weggelegd, om zich heen en liep op den eersten den besten die hij eens had zien schaakspelen, toe met de woorden: \u2018Partijtje schaak? Ik zoek een maat!\u2019 Langer dan tot tien uur bleef hij echter in geen geval in het caf\u00e9.\u2019\u2019<\/p>\n

Uit \u2018De pleegzuster\u2019, in de Nieuwe Hoornsche Courant van woensdag 21 december 1904: ,,\u2019En mag ik nu het schaakspel halen?\u2019 vroeg zij. \u2018Ik wou liever daarover heden niet meer spreken\u2026 liever morgen. Of wil ik lezen, als het schaken u vermoeit?\u2019 \u2018Neen, toch niet; krijg het schaakbord maar; ik speel graag\u2019.\u2019\u2019<\/p>\n

\"\"

Uit de Nieuwe Hoornsche Courant van 21 december 1904.<\/p><\/div>\n

En tenslotte de Medemblikker Courant van zaterdag 17 januari 1914 met een hoofdstuk van het vervolgverhaal \u2018Muiterij aan boord\u2019: ,,De luitenant was de eenige man aan dek, toen ik aan boord kwam. \u2018Ik ben den dokter\u2019, begon ik, terwijl ik naar hem toeging, maar voor ik een enkel woord meer kon zeggen, vroeg hij brusk: \u2018Kunt u schaken?\u2019 \u2018Ja, zoo wat\u2019, antwoordde ik. \u2018Dat doet me genoegen, ontzettend veel genoegen. Geef mij de hand, sir. De mariniers-luitenant houdt niet van dat spel; en hoe zouden we zoo\u2019n lange en vervelende reis omkrijgen zonder schaken\u2019?\u2019\u2019<\/p>\n

Op allerlei manieren bleek in globaal de periode 1860-1960 dat schaken aanzien had en berichten en verhalen over schaken werden gelezen. Anno 2025 ligt dat heel anders, maar wellicht dat de maatschappelijke rol die de schaaksport op velerlei terreinen kan spelen, daar verandering in brengt.<\/p>\n

Geen bijzondere berichten uit het Vereenigingsgebouw De Tuf, al staan er op de achtste woensdagavond van het Midzomertoernooi (bezocht door Mark van Ojik, FIDE-meester met Westfriese roots) wel bijzondere constructies in de buurt van het bord van Ed Hornick en Gerard Broersen. Het blijken speciale dartskasten te zijn, gemaakt door een broer van uitbater Danny. Komende zaterdag is er voor de tweede keer zomerdarten, ditmaal een single-toernooi. Als de laatste schaakpartij is afgelopen, worden de kasten geopend en komen er dartsborden te voorschijn. Biljarten, schaken, darts, het sfeervolle en historische gebouw in Bovenkarspel krijgt zo langzamerhand de allure van een sportcentrum.<\/p>\n

\"\"

Bijzondere constructies in de buurt van het bord van Ed Hornick (links) en Gerard Broersen.<\/p><\/div>\n

\"\"

Het zijn dartskasten die \u2013 geopend \u2013 klaar staan voor het zomerdarten van komende zaterdag.<\/p><\/div>\n

Bijzonder is toch wel de prestatie van Renzo Snel tegen Dirk Mantel. In de langste partij van de avond houdt hij de routinier van Schaaklust op remise. De Andijker heeft in zijn lange schaakcarri\u00e8re een grote staat van dienst opgebouwd en was op 9 juli j.l. verantwoordelijk voor de enige nederlaag van toernooifavoriet Peter van Waert. Peter heeft een rating van 1983, Dirk van 1814 en Renzo van 1560. De jonge Ca\u00efssa-Eenhoorn-speler bouwt met geduldig spel een goede stelling op. Er zijn twee grappige zetten. Met 20. Lh1 plaatst Renzo zijn witveldige loper op een hoekveld, met 38. La1 zijn zwartveldige. Toch is de stelling door de actievere opstelling van zijn stukken iets beter voor hem en in een spectaculaire eindfase wint wit een pion. Maar hij heeft veel tijd verbruikt en hoeft al niet meer te noteren. Met een grote voorsprong op de klok biedt Dirk bij 49. \u2026 Dd8 remise aan. Een sportief gebaar.<\/p>\n