{"id":24629,"date":"2026-02-09T13:54:30","date_gmt":"2026-02-09T12:54:30","guid":{"rendered":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/?p=24629"},"modified":"2026-02-09T13:54:31","modified_gmt":"2026-02-09T12:54:31","slug":"nog-geen-dranghekken-bij-caissa-eenhoorn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/?p=24629","title":{"rendered":"Nog geen dranghekken bij Ca\u00efssa-Eenhoorn"},"content":{"rendered":"\n

De eerste bondszaterdag van 2026 begint en eindigt voor Ca\u00efssa-Eenhoorn met schoonmaken. \u2019s Ochtends worden in de speelzaal zestien opklapborden met een warme vochtige doek behandeld, \u2019s avonds houden de toppers zich bezig met de vaatwas. Na een succesvolle ronde (het vlaggeschip wint met 7-3, de andere twee teams komen 4-4 overeen met hun tegenstanders) kiest de club voor een \u2018uit-eten-gambiet\u2019. De vaste gang naar een restaurant is geofferd voor Chinees in Copernicus. We willen alles netjes achterlaten en na de ge\u00efmproviseerde banana boat \u2013 die traditie blijft erin \u2013 pakken de schakers afwasborstel, theedoek, bezem en dweil alsof ze toren-, paard-, loper- en damezetten doen.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Matchwinster bij Ca\u00efssa-Eenhoorn. Arlette van Weersel is tegen Jan Boersma op weg naar het halve punt, dat zekerheid zal geven over de wedstrijdwinst.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n\n\n\n\n

Ca\u00efssa-Eenhoorn is in de Hoornse scholengemeenschap gastheer voor Philidor 1847, Philidor 2 en... Aartswoud 2. In Leeuwarden en Leiden (opgericht in 1919) hebben ze al heel lang schaakverenigingen die naar de bekende Fransman zijn vernoemd, maar Noord-Holland moet het met het verleden doen. Want jazeker, ook \u2018wij\u2019 hebben Philidor-clubs gehad.<\/p>\n\n\n\n

De oudste is Philidor uit Zaandam. Zo\u2019n honderdvijftig jaar geleden begint een periode van een uitbundig Zaans schaakleven en daar maakt het schaakgenootschap Philidor deel van uit. De Zaanlandsche Courant van 12 november 1879 schrijft over een schaakduel tegen Palamedes uit Wormerveer. Het gaat om een correspondentiewedstrijd. Alle zetten verschijnen in de krant en in die van 27 oktober 1880 weten de lezers de uitslag: wit (Palamedes) \u2018abandonneert\u2019. Ondertussen is een tweede partij, waarin de Wormerveerders de zwarte stukken hebben, aan de gang. Die duurt van november 1880 tot en met juli 1881 en opnieuw delft wit het onderspit. Van een derde wedstrijd \u2013 november 1881-maart 1882 \u2013 zijn slechts 21 zetten bekend en geen uitslag. Het schaakgenootschap adverteert in het Zaanlandsch Nieuws- en Advertentieblad van 10 november 1882: ,,De vergaderingen zullen voortaan gehouden worden op Vrijdag, \u2019s avonds 7\u00bd uur, in caf\u00e9 Suisse. Personen hier of elders woonachtig kunnen worden ge\u00efntroduceerd of als lid aangenomen.<\/em>\u2019\u2019 Clubavonden werden vroeger vergaderingen genoemd. Caf\u00e9 Suisse is een kleine twintig jaar later de speelzaal van schaakclub Zaandam.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Uit de Zaanlandsche Courant van 12 november 1879.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

De tweede Noord-Hollandse schaakclub Philidor huist op Texel. Ook op het Waddeneiland is er flink geschaakt, vooral in Den Burg. De oudste vereniging is Vermaak door Oefening (1908), daarna hebben we OKK (1926), Strijd in Vrede (1936) en... het in oktober 1945 opgerichte Philidor. Overigens is er buiten de \u2018hoofdstad\u2019 eveneens geschaakt. Uit de Texelsche Courant van 29 september 1945: ,,Het aantal schaakclubs op Texel is niet groot: Den Burg en Oosterend hebben elk \u00e9\u00e9n club, n.l. SIV en ODSC. Op de andere dorpen zijn wel goede schakers, maar geen schaakclubs. Te Den Burg nu bestaan plannen om een chr. schaakclub op te richten.<\/em>\u2019\u2019<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Uit de Texelsche Courant van 17 oktober 1945.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nog geen twee maanden later verslaat Philidor in Oosterend ODSC met 8\u00bd-1\u00bd en die ontmoeting geldt als eerste wedstrijd voor het kampioenschap van Texel. Het thuisduel levert eveneens winst op en van Strijd in Vrede pakt de ploeg uit Den Burg drie punten, zodat Philidor als eerste Texelse kampioen de boeken ingaat. Van de vereniging is weinig meer bekend en waarschijnlijk houdt ze in 1957 op te bestaan. Twee jaar later wordt En Passant opgericht. De club van onder meer Joop Rommets, die zich in 1986 tot kampioen van Texel kroont. Hij is dan naar Leiden verhuisd in verband met zijn studie Nederlands en schaakt bij... Philidor.<\/p>\n\n\n\n

Amsterdam hoort bij Noord-Holland, maar zit niet in het gebied van de NHSB. Daar is een Philidor in hoofdletters geweest. De achtletterige afkorting betekent Pete Hostem, Insta Latronibus, Inermis Deme, Obtege Reginam. Een groep studenten noemt zich in 1880 zo: zoek de vijand, ruk op tegen de rovers, sla wat niet is verdedigd, bescherm de dame. Het gezelschap is zo\u2019n twintig seizoenen actief geweest.<\/p>\n\n\n\n

De Delftsche Courant van 7 maart 1886 heeft een aankondiging om op dinsdag 9 maart een schaakclub op te richten. Een week later wordt de geboorte van Philidor gemeld. De vereniging heeft waarschijnlijk niet lang bestaan, maar in ieder geval drie seizoenen op donderdagavond in caf\u00e9 Vos geschaakt.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Uit de Delftsche Courant van 14 september 1886.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Van Delft naar Leiden is \u2013 tegenwoordig \u2013 een half uurtje met de auto en zo komen we bij Philidor dat op deze zaterdagmiddag de tegenstander is van Ca\u00efssa-Eenhoorn 2. Op Wikipedia is over de oprichting te lezen. Rond 1900 worden de arbeidersschaakclubs populair, met name in Zuid-Holland. Na Den Haag en Rotterdam krijgt de studentenstad in 1919 de Leidsche Volksschaakclub en twee jaar heeft Delft er ook \u00e9\u00e9n. De LVSC is niet de enige schaakvereniging in Leiden en halverwege de jaren twintig borrelt het idee op om de \u2018wirwar van clubs\u2019 te vervangen door \u00e9\u00e9n sterke schaakvereniging. Pogingen tot een fusie met LSG en Palamedes \u2013 naamgenoot van het Wormerveerse gezelschap \u2013 mislukken. Omdat LVSC niet echt een volksschaakclub is geworden, kiest men in 1925 voor een andere naam: Philidor.<\/p>\n\n\n\n

Na de Tweede Wereldoorlog begint Philidor heel langzaam mee te tellen. Een eerste verblijf in de landelijke competitie is kort (1950-1955), de rentree markeert de beginfase van een geweldige periode, waarin het team meerdere malen dicht bij de nationale titel is geweest, maar het moet doen moet vier keer het predikaat \u2018vice-kampioen van Nederland\u2019. Als kampioen van de Leidse Schaakbond 1957 is \u00e9\u00e9n gewonnen promotiewedstrijd (6\u00bd-3\u00bd tegen Messemaker uit Gouda) voldoende om weer KNSB-ploeg te zijn. Vier jaar later volgt de titel in de tweede klasse C. Als eersteklasser draait Philidor meteen in de top en het hoogtepunt komt in 1966: promotie naar de nationale hoofdklasse.<\/p>\n\n\n\n

Het debuut haalt ook het boek \u2018Koninklijke Schaakclub Philidor 1847, 150 jaar schaken in Leeuwarden\u2019. De Friezen behoren al enkele jaren tot de sterkste teams en de KNSB-competitie 1966-1967 ontpopt zich tot een kampioensrace tussen Philidor en Philidor. In de laatste ronde, op zaterdag 8 april, treffen beide tientallen elkaar in grand hotel De Klanderij in Leeuwarden. De achterzaal zit bom- en bomvol. Het publiek staat op tafels en stoelen, als bij een stand van 5-4 Arjen Tilstra namens de thuisploeg en Maarten Etmans nog bezig zijn. De achterste mensen zien niets en beginnen te praten. Hoe is de stelling? Het gedrang neemt toe en dan beslist de kleurrijke wedstrijdleider Henk van Dam tot ingrijpen. Tilstra staat slecht en verkeert in hevige tijdnood: hij heeft nog drie seconden voor vijf zetten. Van Dam vindt dat verder spelen onmogelijk is en last een adempauze van een kwartier in om de toeschouwers op afstand te houden; hij vraagt zelfs om dranghekken. Na de hervatting herstelt Arjen Tilstra zich formidabel. Philidor 1847 mag niet verliezen en hij dus ook niet. De zwartspeler overleeft de tijdnood en verbetert zijn stelling zelfs een beetje. De partij wordt afgebroken om een week later in Leiden verder te gaan. Etmans heeft niet de sterkste zet afgegeven en wederom komt zijn opponent een moeilijke fase goed door. Weer wordt afgebroken. Die afgegeven zet verschijnt in het Friesch Dagblad en de Leeuwarder Courant en gedurende een week analyseert heel Friesland mee om Tilstra te steunen. Op 22 april volgt de derde zitting, nu in De Klanderij. Remise is haalbaar en na 23 zetten \u2013 en in totaal tien uur schaken \u2013 wordt dat resultaat op wedstrijdformulier geschreven: Philidor 1847 kroont zich tot landskampioen. De spelers die dat hebben gerealiseerd zijn Willem Aarts, Paul Boersma, Jan Kornelis Franx, Jan Meint Greben, Haijer Kramer, Wim Ooiman, Siep Postma, Eddie Scholl, Arjen Tilstra, Theun van den Tol, Lucas te Velde, Fedde van Wijngaarden en Sjoerd Zondervan.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Uit de Leeuwarder Courant van 24 april 1967.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Philidor 1847 heeft een geweldige staat van dienst in de landelijke competitie en speelt in de periodes 1946-1972 en 1973-1994 op het hoogste niveau. Na de tweede degradatie volgt meteen een kampioenschap, maar de Friezen moet na nog twee jaar hoofdklasse afhaken. Bij het behalen van de enige landstitel schaakt Ca\u00efssa vijf klassen lager (2A, NHSB), bij de degradatie van 1997 verovert GZ\/De Eenhoorn de titel in de landelijke derde klasse C. Een jaar later zal het verschil tussen de schaaktop van Leeuwarden en Hoorn slechts \u00e9\u00e9n klasse zijn.<\/p>\n\n\n\n

Na de promotie van De Eenhoorn in 2004 wordt een begin gemaakt met een reeks van twaalf onderlinge wedstrijden in de eerste klasse; deze zaterdag is de dertiende. Beide tientallen zijn vijf keer tot winst gekomen en tweemaal eindigde de Friese-Westfriese tweestrijd in een onbeslist.<\/p>\n\n\n\n

Anno 2026 zijn er (nog) geen dranghekken in Copernicus Scholengemeenschap. Toch staan er voor beide teams de nodige belangen op het spel. De thuisploeg moet winnen om in het spoor van koploper VAS te blijven, Philidor 1847 \u2013 dat een loodzwaar slotprogramma heeft \u2013 moet winnen om zijn kansen op handhaving te behouden.<\/p>\n\n\n\n

Fran\u00e7ois-Andr\u00e9 Danican Philidor (1726-1795) woonde enige tijd in Nederland en gold in de achttiende eeuw als een van de sterkste schakers ter wereld. Hij schreef het boek \u2018Analyse du jeu des \u00e9checs\u2019, met daarin de zin \u2018Les\u00a0pions sont l\u2019\u00e2me des \u00e9checs\u2019: de pionnen zijn de ziel van het schaakspel. Het lijkt wel of de spelers in de twee Philidor-wedstrijden het boek hebben gelezen, want van de 36 openingszetten komt slechts vier keer een paard in actie.<\/p>\n\n\n\n

Mason Brouwer maakte een kleine drie jaar geleden zijn debuut in het eerste van Ca\u00efssa-Eenhoorn en vierde dat met winst op Jan Hania. Met verwisselde kleuren zitten de twee nu weer tegenover elkaar. De Hoornse pionnen worden enerzijds ingezet om zwart enigszins terug te dringen en anderzijds om de Friese stelling wat te ontregelen. Het initiatief levert niets op. Er zijn enkele lichte stukken geruild en Mason heeft op de koningsvleugel nog onontwikkeld materaal. Na beider lange rokade is het evenwicht niet aangetast en kort voor de klok van vier uur kan het resultaat (remise) op het wedstrijdformulier.<\/p>\n\n\n\n