{"id":5358,"date":"2015-05-01T16:56:13","date_gmt":"2015-05-01T14:56:13","guid":{"rendered":"http:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/?p=5358"},"modified":"2015-05-03T21:44:01","modified_gmt":"2015-05-03T19:44:01","slug":"het-hoornse-schaakleven-in-de-oorlog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/?p=5358","title":{"rendered":"Het Hoornse schaakleven in de oorlog"},"content":{"rendered":"<p>De komende dagen staan in het teken van het herdenken van het einde van de Tweede Wereldoorlog, zeventig jaar geleden. Hoe zag het Hoornse schaakleven eruit in die donkere periode?<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Ca\u00efssa wordt in het begin van het seizoen 1939-1940 al geconfronteerd met de naderende dreigingen. Door de mobilisatie, op 28 augustus 1939 afgekondigd, zijn er meer soldaten in Hoorn. Begin september laat het bestuur het Comit\u00e9 voor Ontwikkeling en Ontspanning voor Militairen weten dat de schaakavonden voor hen gratis toegankelijk zijn.<\/p>\n<p>Op dinsdag 19 december is er een gongwedstrijd. De Nieuwe Hoornsche Courant van de volgende dag meldt:<\/p>\n<p>,,<em>Gisteravond vond in De Valk de lang verbeide wedstrijd plaats: 48 der aanwezigen namen deel. We hadden op een grootere opkomst gerekend, gezien ook de tafel vol eetbare spijzen, maar kunnen met een gerust hart het ijs hiervan de schuld geven. Er werd gespeeld in 2 klassen; zooveel mogelijk met ieders wensch rekening houdende. Als vastgesteld is dat er prijzen zullen overblijven, worden eenige tulbanden en worsten soldaat gemaakt. De schaakstukken worden door deze \u2013 tijdens de 2e ronde rondgedeelde \u2013 stukken even uit \u2019t oog verloren en dan gaat het in een verhoogde stemming, doch in hetzelfde tempo (30 seconden per zet) weer verder. Als de laatste gongslag van de 3e en slotronde luidt en de militairen ons na de prijsuitreiking allen op tijd verlaten hebben (er was voor deze gelegenheid avondpermissie verleend), kunnen we op een geslaagden avond terugzien; immers, de strijd tegen het horloge was gewonnen; de kerstkransen, kazen, worsten, enz. hadden gretig handen gevonden en aan de ledenlijst kunnen weer eenige namen toegevoegd worden.<\/em><\/p>\n<p><em>De volgorde der prijswinnaars, na loting vastgesteld is:<\/em><\/p>\n<p><em>1e prijs: korporaal P. Seewald (2e cie), W. Haanstra, J.J. Sleutel, J.I. Bergsma, A. Erkens, D. Keetbaas, P. Stapel, J.W. Molenaar, B. Vinke (6e cie), W. Hart, P.H. Huits (2e cie), J. Kingma.<\/em><\/p>\n<p><em>2e prijs: K. de Vos, vaandrig F. Meulenbeld, N. Mant\u00e9, B. van Wees, C. Moeijes jr, G. Pierlo, G. Langereis, P.D. Petersen, H. Polak, C. Ursem, G. van Kalken, P. Kreijger.<\/em>\u2019\u2019<\/p>\n<p>Er zijn vier militairen in de prijzen gevallen. Korporaal Seewald is mogelijk Piet Seewald, de topspeler van VVV dat toen op het hoogste nationale niveau uitkwam.<\/p>\n<p>Zeven jaar eerder heeft Ca\u00efssa zijn lidmaatschap van de Nederlandsche Schaakbond opgezegd en stond in 1932 met Schaaklust (Andijk) en KTV (Enkhuizen) aan de wieg van de Westfriesche Schaakbond. Met drie tientallen neemt de ploeg deel aan de competitie. Het programma telt uit- en thuiswedstrijden en alle spelers van de thuisploeg hebben de zwarte stukken. Hotel De Valk is net verbouwd en in het eerste tiental van Ca\u00efssa zitten de militairen Seewald en Schieven die door de mobilisatie in Hoorn zijn geplaatst.<\/p>\n<p>De winter van 1939-1940 is met acht weken vorst de strengste van de laatste honderd jaar. Temperaturen van vijftien graden onder nul zijn geen zeldzaamheid. Zo is het op maandag 8 januari spekglad, maar \u2018na overleg met de vervoerder\u2019 rijdt er toch een bus naar Enkhuizen voor de duels tegen KTV 1 en 2. Ook drie weken later, op woensdag 31 januari, zijn de weerstomstandigheden slecht. In Spanbroek wordt gespeeld tegen Het Schaakbord en schoolmeester Bant, zittend aan het achtste bord, noemt de komst van Ca\u00efssa een heldendaad.<\/p>\n<p>Het wordt een succesvol seizoen, want de drie teams van Ca\u00efssa leggen alle beslag op de eerste plaats.<\/p>\n<p>Opnieuw de Nieuwe Hoornsche Courant (van woensdag 17 april 1940):<\/p>\n<p>,,<em>Ca\u00efssa was gisteren in feeststemming en vierde de overwinning van haar drie tientallen in den Westfrieschen Schaakbond, welke alle op de eerste plaats de competitie be\u00ebindigd hadden. Bij de opening wees Ca\u00efssa\u2019s voorzitter op de behaalde resultaten en dankte den secretaris, die het leeuwenaandeel heeft in de wedstrijdleiding, voor zijn zeer vele werkzaamheden hieraan besteed. Hij sprak den wensch uit dat Ca\u00efssa mocht blijven zooals zij nu is: een sterke vereeniging, waar goede orde heerscht en een hechte band tusschen de leden bestaat.<\/em><\/p>\n<p><em>Namens de schaakclub A-Z uit Medemblik, de bekerhoudster van het vorige seizoen, sprak de heer Hoogeveen en wenschte Ca\u00efssa geluk met de behaalde overwinning. Toch hoopte hij dat de kampioensbeker niet te lang in Ca\u00efssa\u2019s prijzenkast zou blijven en weer eens te Medemblik zou terugkomen. Daarna overhandigde de bondssecretaris, de heer Andreae, namens den bond den beker, zijn gelukwenschen hierbij uitsprekende. Het oud-lid, de heer Hakvoort, trad hierna voor het voetlicht en bracht er met een zeer aardig en beschaafd programma de stemming in; vooral het nummer \u2018Ferdinand\u2019 en het optreden als Tiroler en cowboy waren een succes.<\/em><\/p>\n<p><em>Ca\u00efssa kan op een genotvollen avond terugzien, mede dank zij de keurige verzorging van den \u2018Huize Van den Berg\u2019.<\/em>\u2019\u2019<\/p>\n<p>De oorlog breekt uit, het schaken gaat door. Op tweede pinksterdag 1940 houdt Ca\u00efssa de Westfriesche Schaakdag. Er wordt gespeeld in vierkampen, tussen 10.00 en 13.00, 14.00 en 17.00 en 18.30 en 21.30 uur. Een lid van een Westfriese schaakclub betaalt een kwartje inleggeld, een niet-lid vijftig cent. In de hoogste groep wordt om het Westfries kampioenschap geschaakt. Bos (A-Z, Medemblik) wint.<\/p>\n<p>In de schaakrubriek van Het Volk van 6 november 1940 staat een partij gespeeld door de Ca\u00efssa-spelers Keetbaas en Moeijes jr. ,,<em>Op verzoek van een onzer lezers plaatsen wij hieronder een partij uit een onderlinge wedstrijd te Hoorn, welke gekenmerkt wordt door een serie aardige verwikkelingen in het middenspel.\u00a0Het eindspel is in zoverre interessant, dat de witspeler, die een combinatie heeft uitgevoerd, aan het slot daarvan moet erkennen, dat hij de consequenties geheel verkeerd beoordeeld heeft.<\/em>\u2019\u2019<script type='text\/javascript' src=\"\/php\/viewer\/game.js\"><\/script><br \/>\n<script type='text\/javascript'> new GameViewer(\"viewer1\", \nnew function() \n{ \nthis.white = \"D Keetbaas\"; \nthis.black = \"C Moeijes jr\"; \nthis.result = \"0-1\"; \nthis.first = \"First\"; \nthis.previous = \"Previous\"; \nthis.next = \"Next\"; \nthis.last = \"Last\"; \nthis.flip = \"Flip\"; \nthis.close = \"Close\"; \nthis.gametype = \"Chess\"; \nthis.format = \"text\"; \nthis.pgn = \"Show PGN\"; \nthis.pgnurl = \"\"; \nthis.inlang = \"en\"; \nthis.displang = \"nl\"; \nthis.inpcodes = \"PNBRQK\"; \nthis.dispcodes = \"OPLTDK\"; \nthis.scriptdir = \"Script\"; \nthis.setup = \"\"; \n}, \n\"{1056MB, BUIJSMAN-PC \" \n+ \"} 1. Nf3 d5 2. c4 Nf6 3. g3 b6 4. Bg2 Bb7 5. O-O Nbd7 6. \" \n+ \"d4 e6 7. Nc3 Be7 8. Nd2 c6 9. cxd5 cxd5 10. Nf3 a6 11. a3 Rc8 12. Bg5 O-O 13. \" \n+ \"Ne5 Nxe5 14. dxe5 Ng4 15. Bxe7 Qxe7 16. Qd4 Rc4 17. Qxb6 Nxe5 18. Rac1 Rfc8 19. \" \n+ \"Qb3 Bc6 20. Nb1 Qe8 21. Nd2 Ba4 22. Nxc4 Bxb3 23. Nd6 Rxc1 24. Rxc1 Qd7 25. \" \n+ \"Rc8+ Qxc8 26. Nxc8 Nc4 27. Ne7+ Kf8 28. Nc6 Nxb2 29. Na5 Ba4 30. Bf1 d4 31. Nb7 \" \n+ \"Bc2 32. Nc5 a5 33. Kg2 Ke7 34. Kf3 Nc4 35. e3 Bd1+ 36. Kg2 Nxa3 37. exd4 Nc2 \" \n+ \"38. Nd3 Nxd4 39. f4 a4 40. Nb2 a3 0-1 \" \n); \n<\/script><\/p>\n<p>Mogelijk is Cor Moeijes, de vader van Moeijes jr, de lezer. Hij was jarenlang een van de trouwe oplossers van de schaakproblemen in de rubriek.<\/p>\n<p>De competitie van de Westfriesche Schaakbond komt op een laag pitje te staan. Op maandag 18 november 1940 speelt Ca\u00efssa in Berkhout een vrienschappelijke wedstrijd tegen Schada en wint met 6\u00bd-1\u00bd. De dammers van Schada nemen het op tegen Wijdenes: 9-9. Ca\u00efssa\u2019s clubcompetitie gaat gewoon door. Op dinsdag 8 juli 1941 wordt Keetbaas gehuldigd als clubkampioen. Een week later nemen de oudere leden het \u2013 met wit \u2013 op tegen de jongeren. Er wordt aan twaalf borden gespeeld en het duel krijgt geen winnaar: 6-6.<\/p>\n<p>Begin 1942 wint Ca\u00efssa-lid Aberkrom in Beverwijk zijn vierkamp van het Hoogoven-toernooi. Later dat jaar heeft een grote reorganisatie van de Nederlandse sportwereld plaats. De Nederlandsche Schaakbond heeft tijdens de WK-tweekamp Euwe-Aljechin in 1935 de toevoeging \u2018Koninklijke\u2019 gekregen, maar raakt dat predikaat door een maatregel van de bezetter kwijt. Alle afdelingen van de schaakbond worden opgeheven en elke schaakclub ontvangt de volgende brief.<\/p>\n<p><em>\u2019s-Gravenhage 11 sept. \u201942.<br \/>\n<\/em><em>De commissaris voor niet-commercieele vereenigingen en stichtingen geeft hiermede, op grond van de verordening van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied tot herordening van de niet commercieele vereenigingen en stichtingen van 28 februari 1941 (Verordeningsblad voor het bezette Nederlandsche gebied, no 8, verordeningen no 41) aan sportvereenigingen, welke tot dusverre niet waren aangesloten bij de door den secretaris-generaal van het departement van Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbescherming aangewezen leidende organisatie(s) voor de door haar beoefende tak(ken) van sport, de opdracht, zich binnen 20 dagen na deze publicatie bij deze leidende organisatie(s) aan te sluiten.<br \/>\n<\/em><em>De betrokken sportvereenigingen dienen binnen een week na afloop van den gestelden termijn van 20 dagen, onder vermelding van haar registratienummer, aan den commissaris voor niet-commercieele vereenigingen en stichtingen, Waalsdorperweg 72 te \u2019s-Gravenhage, schriftelijk te berichten dat zij tot aansluiting bij een of meer leidende organisaties zijn overgegaan, waarbij deze leidende organisatie met name moet worden vermeld.<br \/>\n<\/em><em>Tevens geeft de commissaris voornoemd op grond van de verordening no 41\/1941 aan schaakvereenigingen en damvereenigingen welke tot dusverre niet waren aangesloten bij den Nederlandschen Schaakbond, respectievelijk bij den Nederlandschen Dambond de opdracht binnen 20 dagen na deze publicatie tot aansluiting bij deze organisaties over te gaan en binnen een week na afloop van deze termijn aan zijn commissariaat te berichten dat deze aansluiting heeft plaats gevonden, onder vermelding van het registratienummer der vereeniging.<\/em><\/p>\n<p>Ca\u00efssa was niet aangesloten bij de Koninklijke Nederlandsche Schaakbond en werd verplicht lid te worden van de nieuw gevormde Nederlandsche Schaakbond. Het bondsbestuur zet een competitie, seizoen 1942-1943, op en deelt Ca\u00efssa in de tweede klasse B in, bij DOS (Alkmaar), Morphy (Den Helder), Purmerend en VVV 2 (Alkmaar). Ca\u00efssa 2 neemt het in de derde klasse B op tegen Morphy 2, Oppositie (Heiloo), VVV 3 en ZSC 3 (Zaandam).<\/p>\n<p>Een van de spelers van Ca\u00efssa\u2019s eerste tiental is Harm Aiking. Hij ontbreekt echter in de uitwedstrijd tegen Purmerend die met minimaal verschil verloren gaat. Purmerend wordt kampioen, maar de bond besluit plotseling tot een extra beslissingswedstrijd tegen VAS, de kampioen van 2A. De Amsterdammers winnen die met 8-2, de feestvierende Purmerenders \u2013 die dachten dat ze gepromoveerd waren \u2013 met een kater achterlatend.<\/p>\n<p>Ca\u00efssa 2 eindigt met zes punten in de middenmoot. Voor het duel in Heiloo gaat de ploeg op zondag 31 januari per trein op stap. De locomotief komt niet verder dan Heerhugowaard en de passagiers moeten lang wachten op een andere. Het schaakduel begint een uur te laat en Ca\u00efssa 2 keert met lege handen huiswaarts.<\/p>\n<p>In het seizoen 1943-1944 zijn de prestaties van beide Hoornse tientallen minder, maar op zondag 5 maart zorgt Ca\u00efssa wel voor een stunt door titelkandidaat Morphy te verslaan. Met zes man reist het naar Den Helder, waar de thuisploeg negen spelers tot zijn beschikking heeft. Ca\u00efssa staat dus meteen met 3-0 achter en wint met 4-5. Het Dagblad voor Noord-Holland op de voorpagina van 8 maart: ,,<em>Voor Ca\u00efssa kwamen uit de heeren D. F. No\u00eb, J. Langenberg, J. J. Bergsma, G. J. Haring, J. J. Sleutel en J. D. Casius, wien allen wel een compliment toekomt!<\/em>\u2019\u2019 De partij van Haring duurt meer dan honderd zetten en eindigt in remise. Het Langedijker Schaakmat profiteert van Morphy\u2019s misstap en verovert het kampioenschap.<\/p>\n<p>Het aantal leden is in 1943 door onder anderen de tewerkstelling in Duitsland gedaald naar 27. Naast de partijen voor de club- en de bondscompetitie nemen enkele spelers deel aan toernooien en aan de bondswedstrijden in Amsterdam. No\u00eb en Keetbaas leggen beslag op de eerste plaats in respectievelijk de hoofd- en eerste klasse.<\/p>\n<p>Over het seizoen 1944-1945 is nauwelijks iets bekend. In heel Nederland zijn er dan weinig schaakactiviteiten. Op maandag 2 april 1945 houdt Ca\u00efssa in het clublokaal in De Valk een algemene vergadering. Clandestien, want \u2019s avonds na acht uur moet iedereen binnen zijn. Banketbakker Bergsma wordt met zijn 25-jarig huwelijk gefeliciteerd. Hij wil trakteren, maar kan alleen water krijgen. Vijf weken later viert iedereen de bevrijding. Op zondag 6 mei komen de Ca\u00efssa-leden bij elkaar en zingen na een toespraak van voorzitter Haring het Wilhelmus.<\/p>\n<p>Twee leden van Ca\u00efssa hebben door de oorlog het leven verloren: Harm Aiking en Dirk Wiggelaar. Enkele dagen na de bevrijding reed de auto van Harm Aiking (op familiebezoek naar Zaltbommel) op een landmijn. Dirk Wiggelaar kwam eind 1942 vanwege de Arbeitseinsatz in Duitsland terecht. Hij overleed in de nazomer van 1945 in een sanatorium in de buurt van Hannover.<\/p>\n<p>Enkele clubgenoten kenden spannende momenten. Zo werd secretaris Andreae \u2013 die met een joodse vrouw was getrouwd \u2013 op 18 februari 1943 uit zijn huis gezet. Het echtpaar vond elders in de stad een tijdelijk onderkomen. Tandarts Andreae kon pas in 1946 zijn praktijk voortzetten. Tijdens een sneeuwstorm werd Cor Moeijes gearresteerd, omdat hij geen persoonsbewijs had. Voorzitter Haring moest \u2019s nachts een keer meekomen en ook Duin had problemen met de bezetter. Voor allen liepen de incidenten met een sisser af.<\/p>\n<p>Na de Tweede Wereldoorlog nam Ca\u00efssa afscheid van verschillende onderduikers die lid van de schaakclub waren geworden. De schaakbond werd weer koninklijk, de Westfriesche Schaakbond ging ter ziele. Alle clubs werden opgenomen in de Noordhollandse Schaakbond.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De komende dagen staan in het teken van het herdenken van het einde van de Tweede Wereldoorlog, zeventig jaar geleden. Hoe zag het Hoornse schaakleven eruit in die donkere periode?<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-5358","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-algemeen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5358","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5358"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5358\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/caissa-eenhoorn.nl\/wordpress\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}