In zijn 15-jarige historie als eersteklasser heeft Caïssa-Eenhoorn niet opvallend gepresteerd tegen degradanten. Van de twaalf wedstrijden tegen ex-meesterklassers werden er twee gewonnen en tweemaal een 5-5 uitslag genoteerd. Maar zie, het zestiende seizoen op nationaal subtopniveau gaat van start met een verrassende en knappe uitzege op Zukertort Amstelveen, nadat in de vorige competitie De Waagtoren is verslagen. Twee op een rij, zijn de degradanten niet meer veilig bij Caïssa-Eenhoorn?

Het is in de theaterzaal van het Hermann Wesselink College even wennen: het Hoornse tiental zonder Robin Duson. Ze heeft de afgelopen drie jaar als basisspeelster geen duel gemist en aan alle borden gezeten; van het eerste tot en met tiende. Terug in de ploeg is Abel Romkes die in het seizoen 2023-2024 een score van 5½ uit negen behaalde en desondanks afgelopen bondscompetitie zijn beste krachten gaf aan Caïssa-Eenhoorn 2. Hij maakt zijn rentree met een prima remise tegen Philippe Krylov, die een klein half jaar geleden zijn meesterklassedebuut vierde met hetzelfde resultaat tegen Tim Grutter, FIDE-meester van Kennemer Combinatie.

Zukertort Amstelveen heeft op de KNSB-zaterdagen een behoorlijke staat van dienst opgebouwd. Het is opgericht als schaak- en damclub Zukertort en na het samengaan met de schakende studenten van ASVU (onderdeel van de sportvereniging van de Vrije Universiteit in Amsterdam) werd de naam veranderd in Amstelveen. Bij de viering van het 100-jarig bestaan in 1984 kwam Zukertort ervoor te staan. Het vlaggeschip had toen net een succesvolle entree gemaakt in de hoogste schaakklasse van Nederland: vijfde met tien punten uit negen wedstrijden. De eerste werd op 17 september 1983 gespeeld in Leiden en voor de liefhebbers van historie hieronder de partijuitslagen:

Philidor – Amstelveen 3½-6½:
Peter Gelpke – Gert Pieterse......................½-½
Marcel Piket – Peewee van Voorthuijsen............1-0
Rudolf de Graaff – Manuel Bosboom.................0-1
Lex Jongsma – Piet Peelen.........................0-1
Henk van Maaren – Albert Blees....................0-1
Joop Piket – Jos Teeuwen..........................½-½
Nico Kuijf – Wim Kortis...........................0-1
Wim de Kok – Sander Los...........................1-0
Herman van Halderen – Jan Helsloot................½-½
Henk van Loon – Noé van Hulst.....................0-1

Op 20 september 2025 staan Piet Peelen en Sander Los weer op het wedstrijdformulier. De twee routiniers hebben vanaf die zaterdag 42 jaar geleden respectievelijk 181 en 166 partijen in de hoofd- en meesterklasse gespeeld, goed voor 88 punten en 77½ punt. Ze waren er ook bij in het Hoornse binnenstadscafé Chez Dick, waar op 11 juni 2022 bij Caïssa-Eenhoorn – Zukertort Amstelveen (vanwege het oplaaien van het COVID-19-virus op 18 december 2021 afgelast) promotie naar ’s lands topniveau op het spel stond. De Amstelveners zegevierden met 4-6. Ze hebben in het verleden 22 seizoenen onafgebroken tegen de topclubs gespeeld, maar een herhaling zat er niet in. Het optreden in de meesterklasse bleef nu beperkt tot drie jaar.

In de eerste drie duels tegen Zukertort Amstelveen waren er twee forse nederlagen en een gelijkspel in 2009. Het verschil tussen beide ploegen is in de recente seizoenen niet groot geweest, maar steeds stond de formatie van teamleider Tom Balla met lege handen. De laatste vier duels gingen met 4½-5½ en driemaal 4-6 verloren en is er op deze derde septemberzaterdag sprake van een primeur.

We hebben de ruimte in de grote theaterzaal, waar naast de ingang de tekst ‘All the world’s a stage’ te lezen is. Het motto van het Hermann Wesselink College (iedereen is gelijk, maar niemand hetzelfde) biedt een podium voor alle talenten. Zo omarmt Zukertort Amstelveen dat van Achyuth Aravindhan – op het Oscar Romero Open Hoorns goed voor de gedeelde vijfde plaats – die in maart 2024 op het Daniël Noteboom-toernooi in Leiden als 12-jarige de Israëlische grootmeester Alexander Bagrationi versloeg. En Caïssa-Eenhoorn heeft Mason Brouwer, 18 inmiddels en aan zijn derde seizoen als basisspeler begonnen. Zij zitten tussen de ‘oude rotten in het vak’ die ook hun talenten kunnen ontplooien.

Als er een rustige fase in de competitiewedstrijd is, kunnen we buiten de speelzaal kijken naar de kwalificatierace in Bakoe. De zeventiende wedstrijd op de Formule 1-kalender wordt in de hoofdstad van Azerbeidzjan gehouden en de smartphone-beelden geven snel de opgaves te zien van Lewis Hamilton en Charles Leclerc. Beide autocoureurs hebben zich op een speciale manier voorbereid. Onder leiding van grootmeester Teimour Radjabov, geboren in Bakoe, spelen zij een potje schaak. Het is daarom geen goed idee om in de aanloop naar de uitwedstrijd tegen Chess Society Zandvoort twee Caïssa-Eenhoorn-spelers op het duinencircuit te laten racen.

Ondertussen zorgt Abel Romkes voor de eerste Hoornse score van het nieuwe bondsseizoen. Namens de gastheer heeft Jelmer Sminia het openingswoord gesproken en gezegd dat in de twee rijen met tafels de schakers van Caïssa-Eenhoorn naar buiten kijken. Ze zien al snel dat het weer verandert en de zon plaatsmaakt voor een miezerige regenbui. Die past bepaald niet bij Abels partij tegen Philippe Krylov. Het Amstelveense talent behoort tot de lichting met Rhys Arnold, Sascha Kurt, David Madularea, Kobe Smeets en Chenwu Zhu en tikt op zijn laatste jeugd-NK’s  aan het venster. Qua rating is hij gelijkwaardig aan Abel en neemt met wit het initiatief. De Caïssa-Eenhoornaar vangt de eerste aanvalsgolf goed op en houdt aan een grote afruil pionwinst over. De stelling is echter dusdanig dat die plus geen verschil kan maken. In een eindspel met alle torens beschikken beiden weer over een gelijk aantal pionnen, waarna de partij een grappig slot krijgt. Abels koning maakt twee rondjes om de f7-pion. Na 29. … Kf8 en 33. … Kf8 is met 37. … Kf8 driemaal dezelfde stelling bereikt.

Bas de Boer neemt het op tegen Fitzgerald Krudde, die in zes eerdere partijen tegen oôs joôs 4½ punt heeft gepakt. De FIDE-meester van de thuisploeg, met wit, zet druk in het centrum. Als na het verdwijnen van de pionnen daar veel ruimte ontstaat, blijkt de stelling van Bas vernuftig in elkaar te steken. Inclusief de ‘verborgen’ zet 21. … Lc2 die torenwinst oplevert. Caïssa-Eenhoorn leidt met ½-1½ en de overige borden geven hoop op een goed resultaat.

Op 18 september 2004 debuteerde HSV De Eenhoorn als eersteklasser. ,,Dit jaar hoort het eerste bij de elite’’, schreef Peter Doggers in clubblad De Eenhoorngazet. Als kopman in de uitwedstrijd tegen Zukertort Amstelveen 2 stuitte hij op Sander Los. Het Hoornse gezelschap was vergroot van acht naar tien man. ,,Vierenhalve punt is niet meer voldoende voor een overwinning’’, vervolgde Peter. ,,Er moeten meer mensen winnen.’’ Dat gebeurde, onder meer door de schaakjournalist zelf. HSV De Eenhoorn maakte een schitterende entree (3½-6½) en werd  met Purmerend de eerste koploper.

Nu, 21 jaar later, staat de partij Peter Doggers – Sander Los weer op het programma. In het eerste deel bouwt wit een goede stelling op. Het doorschuiven van de e-pion brengt een kanteling in de strijd. De routinier van Zukertort Amstelveen forceert een ruil van enkele lichte stukken en beschikt daarna over een veel sterkere witveldige loper dan zijn opponent. Die krijgt een actieve rol op de koningsvleugel, terwijl Peters loper wordt opgesloten op a2. Met zijn revanche brengt Sander de thuisploeg op gelijke hoogte.

Dat duurt niet lang. Arne Moll zorgt voor een hernieuwde voorsprong. Na een serie van 21 partijen zonder winst (wel met zeventien remises) opent hij zijn twaalfde seizoen bij Caïssa-Eenhoorn succesvol tegen Achyuth Aravindhan. Arnes beste jaar is 2021-2022 (vijf uit acht) en daaruit komt zijn laatste zege: op 12 maart tegen HWP’er Babak Tondivar. Tegen het 14-jarig talent van Zukertort Amstelveen kiest de auteur van ‘The Center Game’ voor het ‘Siciliaanse middengambiet’, waarmee hij – na interne partijen tegen Mason Brouwer en Ardjan Langedijk – ook ervaringsdeskundige is. Dat vertaalt zich spoedig in een betere stelling. Zo heeft Arne twee pionnenblokken en zwart drie eilandjes van twee; met drie achtergebleven pionnen. De koningsvleugel wordt het witte aanvalsterrein. Alle zware stukken gaan naar de h-lijn en na kwaliteitswinst moet Achyuth zijn h7-pion blijven verdedigen. Toch krijgt hij een tegenkans (28. … b4), maar pakt die niet. In tijdnood speelt hij het verliezende 28. … Pf7. Zijn h-pion sneuvelt en na 29. … b4 kan Arne een mat in tien uitvoeren. Zeven zetten later en met nog vijf seconden op de klok geeft zwart op.

Tussen half vijf en vijf uur gaat het hard met de uitslagen. Daan Zult (wit) houdt Martijn van der Eijk op remise. Al snel zijn er interessante ontwikkelingen op de damevleugel. Beiden hebben losse pionnen op de a- en c-lijn en daar wordt jacht op gemaakt. Ze werken toe naar een dame-eindspel met lopers van ongelijke kleur. Daan krijgt een vrijpion op c4 (daar gekomen om een torenruil af te ronden), Martijn op a6. De twee geven geen krimp. Door de goede samenwerking van de stukken kan niemand vooruitgang boeken en de puntdeling na 41 zetten is een logisch resultaat.

Martijn Monteban en Stan van Gisbergen zitten in de onderlinge clubhistorie voor de tweede keer tegenover elkaar. Op de warmste 1 november ooit (2014) hielden ze elkaar in evenwicht, op de wat koelere 20^e september krijgt hun partij wel een winnaar. In het vroege middenspel stijgt de temperatuur flink, als Martijn een toren op f8 heeft die geen kant op kan. Een redding brengende loper op d4 staat in de penning. Zwart kiest voor een ruil van zijn dame tegen de Amstelveense torens. De zware stukken worden op de c-lijn verdubbeld, maar het is vooral het loperpaar van Stan dat meer kracht uitstraalt dan de loper en het paard van de Caïssa-Eenhoorn-speler. Veel pionnen verdwijnen van het bord en het aanbod aan ruimte is in het voordeel van wit. Op de 34^e zet delft Martijn het onderspit: 3-3.

Vrijwel gelijktijdig scoort Misha Dorokhin opzienbarend. De Amstelveense kopman van Caïssa-Eenhoorn treft Sybolt Strating die afgelopen seizoen in de meesterklasse ongeslagen bleef (vier winstpartijen, vijf remises) en met die score van 6½ uit negen voor de derde keer zijn beste prestatie in de hoogste bondsklasse evenaarde. Misha voert na zijn keuze voor de lange rokade de druk op de koningsvleugel meteen op. Als de zwarte koning nog steeds op het beginveld staat, offert de FIDE-meester van de Hoornse ploeg op de achttiende zet een paard voor de centrumpionnen. Al snel blijken Sybolts stukken geen optimale posities in te nemen. Vooral de stelling na 25. … De8 ziet er spectaculair uit. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden en de zwartspeler kan zich niet uit de wurggreep bevrijden. Precies bij de tijdcontrole tikt hij af.

Niet veel later vergroot Henk-Jan Visser de voorsprong naar 3-5 en hij lijkt aan een mooie serie te bouwen. Na FIDE-meester Jaap Houben (UVS) en grootmeester Erik van den Doel (Magnus) treft hij nu in de eerste ronde IM-speler Piet Peelen. Leverden de eerdere partijen tegen de twee titelhouders remise op, ditmaal pakt Henk-Jan de volle buit. Met het zware geschut op de open c-lijn zadelt de routinier van Caïssa-Eenhoorn zichzelf met een ‘luxeprobleem’ op, want hij kan ook iets plannen op de koningsvleugel. Dat doet wit en na het openvallen van de h-lijn staat zijn dame dreigend op h4 en wordt f6 een aantrekkelijk veld voor een paard. De sprong wordt gemaakt, de dame blijft standby voor een verdedigende taak. Het lukt Piet niet om onder de druk vandaan te komen. Na torenruil krijgt de witte dame een actieve rol en is toch weer die c-lijn belangrijk. ‘The best of both worlds’ krijgt met 41. Dc7+ een passend slot. Zwart kan groot materiaalverlies niet verhinderen.

Mason Brouwer en Nick Manshanden zijn als laatsten bezig. Eén remise is voldoende om de wedstrijdwinst over de streep te trekken. Ze zitten aan de uiteinden van de tafel in de brede theaterzaal en een stappenteller zou overuren maken om de ontwikkelingen op beide borden te volgen.

Mason kroont zich met remise tot matchwinner. Tegen Jelmer Sminia zit het centrum al snel potdicht en de Hoornse zwartspeler besluit tot actief spel op de damevleugel. Het koningspaard komt er bij om de stelling open te breken en Mason gooit er zelfs een kwaliteitsoffer tegenaan. Wit verzuimt om zijn vrijpion op c6 op te spelen, waarmee een kans op meer dan een halfje verdwijnt. Na dameruil begint het er meer naar uit te zien dat het gedurfde spel van Mason een beloning krijgt. Hij dwingt zijn opponent tot verdedigen en wint met een handigheidje de kwaliteit terug. Aansluitend wordt in een iets betere stelling voor de Caïssa-Eenhoornaar remise overeengekomen.

Nick Manshanden blijft met lege handen staan en doet zichzelf te kort. Tegen Lody Kuling – ongeslagen gebleven tegen Henk-Jan Visser, Arne Moll en Alexander Geerts in vorige wedstrijden – speelt hij lange tijd goed. Als de controle over veld d5 wegvalt, blijkt na dameruil dat zijn twee verbonden pionnen op de damevleugel kwetsbaar zijn en die gaan ook verloren. In een eindspel met alle torens en lopers van gelijke kleur heeft Lody op de andere flank een pionnenmeerderheid en wordt het een lange zit om dat voordeel te verzilveren. Eén stel torens gaat eraf en hoewel Nick zich tot het uiterste verzet, krijgt hij geen enkele kans op een beter resultaat. Beetje bij beetje boekt de Zukertort Amstelveen-speler vooruitgang om één pion over te houden die kan promoveren. Na 67 zetten beseft de Hoogkarspeler dat er geen redding meer mogelijk is.

De eerste ronde levert vijf winnaars op, allemaal van uitploegen. Paul Keres 2, VAS (beiden met 3-7) en Magnus (3½-6½) schieten flink uit hun slof en mogen Caïssa-Eenhoorn en Groninger Combinatie 2 met hun minimale zeges op de eerste ranglijst in de luwte van de subtop plaatsnemen.

Het traditionele slotstuk van een bondszaterdag is het diner. Misha Dorokhin, Amstelveense topspeler bij Caïssa-Eenhoorn, tipt teamleider Tom Balla met vijf uitgaansgelegenheden en we gaan naar binnen in het Griekse restaurant Alexanδroς. Schrijver dezes bestelt een lokaal biertje, Mythos. Als hij het flesje omdraait om naar het etiket te kijken, ontwaart hij het logo: de eenhoorn.

Tenslotte nog wat meer foto's.