Niet eerder heeft Caïssa-Eenhoorn zoveel punten (15) veroverd, niet eerder zoveel bordpunten (56). Het aantal gewonnen wedstrijden (zeven, in negen ronden) wordt geëvenaard. De fraaie cijfers leveren de tweede plaats op achter het bijna foutloos spelende VAS. Met de 7½-2½ zege op Purmerend kronen de toppers van onze vereniging zich tot vice-kampioen van 1A.

Het vijftiende seizoen als landelijke eersteklasser zit erop. Na de tweede plaats in 2009 is de ploeg ook vier keer als derde geëindigd en was zesmaal een stabiele middenmoter. Caïssa-Eenhoorn misstaat bepaald niet op dit niveau en dat wordt onderstreept door mooie individuele prestaties. Voor de negentig partijen heeft teamleider Tom Balla een beroep moeten doen op slechts drie invallers – Arlette van Weersel en Arne Moll namen samen één basisplaats voor hun rekening – en dat is het laagste aantal in de eerste klasse A. Dat zal hebben doorgewerkt in Caïssa-Eenhoorn 2, dat in alle wedstrijden in 2B op sterkte kon uitkomen en zich als goede middenmoter heeft gehandhaafd. De Hoornse club zit weer met twee teams bij de beste zestig van Nederland.

Heeft het vlaggeschip de kans gehad om toch een stapje hoger te eindigen? Achteraf gezien is de thuiswedstrijd tegen de kersverse kampioen cruciaal geweest. VAS zegevierde op 1 november met 4½-5½ en in die derde ronde zat het de Amsterdammers niet tegen. Caïssa-Eenhoorn won zeven partijen niet. Eén halfje meer in die zeven partijen had een 5-5 eindstand opgeleverd. Het is evenwel de vraag of we dan eenzelfde competitieverloop hadden gekregen. Spanning, extra motivatie bij de tegenstander, een geforceerde teamopstelling, allemaal zaken die een rol spelen. Wat resteert is het beste eersteklasseseizoen ooit, waarin het tiental alles op eigen kracht heeft bereikt. Het succes is niet te danken aan een gelukje hier of daar.

De competitie wordt in stijl afgerond, weer met een grote overwinning. Purmerend komt in de Copernicus Scholengemeenschap minder sterk op dan gebruikelijk om de kansen van het tweede team op handhaving niet te verkleinen. Dat doel wordt niet gehaald. Purmerend 2 zegeviert wel, maar concurrent De Waagtoren 3 houdt kampioen Philidor 2 op 4-4 en zorgt er zo voor dat de Purmerenders in de vierde klasse D op de negende plaats blijven staan. Wellicht zijn ze volgend seizoen tegenstanders van Caïssa-Eenhoorn 3.

Er is tussen de Hoornse en Purmerendse schaakvereniging in de loop der jaren een band ontstaan en dat blijkt ook deze zaterdagmiddag. Zo debuteerde Koen van Lankveld half november in de clubcompetitie van Caïssa-Eenhoorn en speelt nu zijn eerste partij in de landelijke eerste klasse tegen Abel Romkes, de koploper in de Hoornse clubcompetitie. En Caïssa-Eenhoorn-invaller Jeroen Edeling treft Vladimir Bartels, in de periode 2017-2020 lid van onze vereniging.

Purmerend – opgericht op 25 november 1931 – heeft een behoorlijke staat van dienst opgebouwd. Daar maakt het in het voorjaar van 1971 een begin mee. Als kampioen van de Noordhollandse Schaakbond promoveert het voor het eerst naar de landelijke competitie. Na een proef met achttallen in de vierde klassen worden dat seizoen ook in de eerste, tweede en derde klassen met achttallen gespeeld. Het is niet alleen gemakkelijker voor kleine verenigingen om deel te nemen aan de NHSB-competitie, ook wordt het vervoer goedkoper. Ploegen kunnen in twee auto’s naar uitduels. Het geldt overigens niet voor de promotieklasse, waarin nog steeds tientallen uitkomen. Toch zit Purmerend in de kampioenswedstrijd, op 27 maart ‘thuis’ tegen Kijk Uit 2, met acht man aan tafel. Jacob van Twisk neemt op die dag deel aan een 20-kilometerloop in Leiden (hij finisht in een tijd van 1 uur en 20 minuten) en komt twee weken eerder in actie. Ook C. Kuggeleijn speelt vooruit. Beide Purmerenders zegevieren. Op de laatste zaterdag van maart confronteert Frans Vlugt binnen tien zetten zijn opponent met een keuze: mat of stukverlies: 3-0.

Alle promotieklasseteams zijn dat seizoen, op de zesde ronde na, actief in IJmuiden. Daar barst in Purmerends laatste ‘thuiswedstrijd’ na een paar uur een hagelbui los. Via een open luik valt neerslag op de schaakborden en van schrik biedt Jan Koelewaard – in een gewonnen stelling – remise aan. Dat wordt geaccepteerd en hetzelfde resultaat boekt ploeggenoot Eb Meijer. G. Vissers zege geeft zekerheid over promotie; uiteindelijk wint Purmerend met 6½-3½. Naast deze zes spelers hebben kopman Rein Hoogkamp (in de periode 1981-1986 lid van Caïssa), Folkert Hildama, Siem Band, M. Steunebrink en de invallers Piet Avis en J. de Graaf meegewerkt aan het debuut in de KNSB-competitie.

Twintig jaar later volgt een nieuw hoogtepunt: het eerste optreden als eersteklasser. Ronald Overveld, Roland Verdonk, Peter van den Brink (deze zaterdagmiddag in Caïssa-Eenhoorn 2 actief tegen Spijkenisse), Eddy Hartmans, Paul Schippers, Giel Spaans, Peter Smits, Rolf de Brouwer (oud-speler van De Eenhoorn, Caïssa en Caïssa-Eenhoorn) en de invallers Walter Verdonk en Ton de Veij zorgen voor een ongekende promotie. Net als nu telt de KNSB-competitie drie tweede klassen, waardoor de beste nummer 2 ook de stap omhoog mag maken. Maar een klein jaar voor de viering van de zestigste verjaardag is Purmerend daar helemaal niet mee bezig. Na twee kampioenschappen op rij – later zal De Eenhoorn hetzelfde presteren – is handhaving in 2B het hoofddoel voor het topteam, dat na vijf van de negen ronden de zevende plaats bezet. Drie grote overwinningen later staat Purmerend vierde.

Het onmogelijke geschiedt op 11 mei 1991. De ploeg moet in het eigen wijkcentrum ’t Noot winnen van nummer 2 Caïssa uit Amsterdam en dat gebeurt: met enig fortuin wordt het in een thriller 4½-3½. Nummer 3 BSG (Bussum) heeft dan aan een gelijkspel tegen het laaggeklasseerde, maar veilige Bloemendaalse SV genoeg om de beste tweede te zijn. Purmerender Erwin Witteveen belt zich die zaterdagmiddag suf naar de diverse speellocaties. Na tien minuten ijsberen geeft het vierde telefoontje naar het dorpshuis van Bloemendaal een verlossend antwoord: BSG verliest.

Gelijktijdig schaken in 2C het Noord-Brabantse Vianen en SMB (Nijmegen), de laatste kanshebbers op de tweede plaats in hun klasse, tegen de al gedegradeerde ploegen van OSV (Oss) en Schaesberg. Grote uitslagen liggen in het verschiet. De beste papieren zijn voor Vianen dat met 5½-2½ zegeviert en zo net te kort komt. Purmerend wordt met een half bordpunt meer de beste nummer 2 en zal voor de eerste keer in zijn historie zijn entree maken op het op een na hoogste landelijke niveau.

Inmiddels is de ploeg voor het 24^e jaar eersteklasser. Een aardig detail is dat voor zowel Purmerend als ons vlaggeschip 2010-2011 het beste seizoen ooit was. De Purmenders eindigen met zestien punten (jazeker!) op de tweede plaats, HSV De Eenhoorn wordt met veertien punten derde. BSG, eveneens zestien punten, verovert de titel. Purmerend, dat Ricoh als hoofdsponsor heeft, speelt in dat seizoen voor de zevende keer tegen de schaaktop uit Hoorn en wint in cultureel centrum De Huesmolen met 4-6. Aan het derde bord verslaat grootmeester en voormalig Caïssa-talent Dimitri Reinderman Martijn Monteban.

Ondertussen zijn er in de landelijke competitie elf regionale derby’s gespeeld. Beide ploegen zorgen voor balans: vier gewonnen wedstrijden, driemaal een gelijkspel, vier nederlagen. Het evenwicht wordt op deze elfde april verstoord.

Nick Manshanden opent na tweeënhalf uur de score. Hij neemt het op tegen de jonge Gijs Veldt, debutant in Purmerend 1. Gijs heeft verschillende keren deelgenomen aan de Finbotx GP, het jeugdtoernooi van Caïssa-Eenhoorn. Zo won hij in november 2023 in groep 4 en werd een half jaar geleden zevende in groep 2. In het vroege middenspel pakt Nick zijn eerste voordeeltje: mede dankzij een dubbelpion op de g-lijn een verzwakte  verdediging. Snel daarna mist wit een pionvork op twee lichte stukken. Gijs krijgt een geweldige kans op serieus tegenspel (18. Lxf7+), maar slaat de f7-pion met het paard in plaats van de loper en gaat op weg naar het eindspel met een toren en een paard minder. Hoewel alle zwarte pionnen voor Nicks koning zijn veroverd, heeft hij veel te weinig materiaal om de Hoogkarspeler in de problemen te brengen.

Voor de tweede keer in ruim een kwart eeuw behaalt Daan Zult 7½ uit negen. In 2016 goed voor een TPR van 2526, ditmaal is die 2367. Met zijn zesde winstpartij op rij boekt Daan wel een persoonlijk record. Marloes Rogge wordt op de damevleugel en in het centrum snel onder druk gezet, maar de Purmerendse invalster houdt lang stand. Wit creëert een vrije d-pion en neemt de half open b-lijn in bezit. Daan werkt toe naar een stelling met drie centrumpionnen en als er veel is geruild, kan de zwartspeelster die op de d-lijn niet van promotie afhouden.

Net als in 2018 zitten Misha Dorokhin en Pieter Hopman tegenover elkaar aan het eerste bord. Acht jaar geleden ging het er in een Caro-Kann nog redelijk rustig aan toe en legde Misha met een tijdelijk kwaliteitsoffer de basis voor zijn zege, ditmaal is in dezelfde fase van de partij sprake van wildwestschaak. Beiden vechten om het initiatief en met 24. Dg5 lijkt Pieter twee troeven in handen te hebben. Hij valt een paard in het centrum aan  alsmede een pion op h5. Vervolgens zindert het twintig zetten lang. Opeens blijkt in een onschuldig d-pionnetje van de Hoornse kopman heel veel gif te zitten en na 33. ... Te7 zijn er geen vluchtvelden meer voor de Purmerendse dame. Partij beslist? Het blijft uitkijken voor Misha. Met enkele schaakjes is de witte koning opgejaagd naar veld f4 en met Pieter aan zet is het mat in één. Maar Misha is aan zet en hij heeft, al hoofdschuddend, diep nagedacht. Zijn materiaal bezet de eerste en achtste rij en met name de dame en loper lijken buitenspel te staan. Slechts vier zetten zijn nodig om de samenwerking optimaal te maken en alle problemen op te lossen: 3-0.

Verrassend is de opstelling van Koen van Lankveld in het Purmerendse team. Intern draait hij goed. Twee dagen voor zijn eersteklassedebuut is hij in de marktstedelijke clubcompetitie (58 deelnemers) net uit de top tien geknikkerd door titelkandidaat Frank van der Velpen. Bij Caïssa-Eenhoorn zijn zijn remises tegen Aad Laan, Marc Heertjes en Ger Roos goede prestaties; door verlies tegen Arend Stapel en winst tegen Willem van der Veen staat hij op vijftig procent. Koen is outsider tegen Abel Romkes, die mag inschatten of daar het bijvoeglijk naamwoord ‘gevaarlijke’ voor moet staan. De titelkandidaat in de Hoornse clubcompetitie heeft na zijn korte rokade al een flinke ontwikkelingsvoorsprong. Bij zwart zijn zes van de acht stukken nog niet van hun plaats geweest. Aan de witspeler is het wel toevertrouwd om met geduld naar het versterken van zijn stelling toe te werken en dat levert met 27. Lxc5 pionwinst op. Koen probeert op de koningsvleugel tegengas te geven, maar de laatste stukken van Abel (dame, toren, loper) nemen een dermate goede positie in dat een stunt is uitgesloten.

Moosa Azadmanesh heeft 23 seizoenen niet geschaakt, als hij in het najaar van 2025 bij Purmerend zijn entree maakt. Het voormalig Zukertort Amstelveen-talent werd in de periode 1991-1997 Nederlands kampioen bij de 8-, 9-, 10-, 12- en 14-jarigen (in deze categorie werd oud-Eenhoornaar Sjoerd Plukkel gedeeld vijfde) en had toen een rating van 2300. De opponent van Martijn Monteban scoort voor de Purmerendse eersteklasser vijftig procent – tweemaal winst, twee remises, tweemaal verlies – en handhaaft die in de Copernicus Scholengemeenschap. Het eerste deel van de partij verloopt sensationeel. Er zijn veel synchrone stellingen en bijzonder is dat beide koningspaarden aan een springconcours meedoen die voor het witte stuk op h8 eindigt en voor het zwarte op h1. Een zelden vertoond partijverloop. Moosa staat dan, mede door de ‘voorzet’, beter. Maar de zeer ervaren zwartspeler kan afwikkelen naar een toreneindspel (al op de zeventiende zet!) met een pion minder. Het Purmerends plusje is een dubbelpion op de g-lijn, met daarop ook een pion van Martijn. Zijn toren is dominanter aanwezig op het bord dan het witte stuk, waardoor de witte koning een defensieve rol moet spelen om te voorkomen dat de Caïssa-Eenhoornaar via de tweede rij op pionnenjacht gaat. Zestien zetten lang probeert Moosa van alles om meer dan een halfje in de wacht te slepen, maar hij moet toch berusten in remise.

Ook voor Peter Doggers, tegen Anton Bakels, wordt ‘½-½’ genoteerd. Van de elf wedstrijden tegen Purmerend heeft hij er slechts twee gemist. De negen partijen zijn goed voor vijfmaal winst, drie remises en een nederlaag in 2005 tegen Rob Schoorl, de huidige meesterklassespeler bij Kennemer Combinatie, die overigens drie nullen tegen Peter heeft moeten incasseren. Een aardig detail is dat de partij Peter Doggers – Anton Bakels elf jaar geleden eveneens in het bondsduel, en aan het achtste bord, is gespeeld. Met een mooie mataanval zette de routinier van Caïssa-Eenhoorn zijn ploeg op een vlotte voorsprong en de uiteindelijke 5½-4½ zege was van groot belang voor handhaving van het eersteklasserschap.

Zelfs de eerste vijf zetten zijn gelijk. Peter wijkt met 6. Le2 af van de partij in De Kreek. Wel behoudt hij het initiatief en ook het aanvalsplan vertoont overeenkomsten. Wit drukt op de koningsvleugel en zijn stukken staan klaar om aan de beslissende actie te beginnen. Hij speelt echter niet de sterkste voortzetting (Td3 op de 27^e en 32^e zet) en Anton kan met name een toren en paard mobiliseren om stand te houden. Na dameruil is de Hoornse storm geluwd en even later wordt de vrede getekend.

Net als vorig seizoen monstert Jeroen Edeling eenmalig aan op het vlaggeschip. Het wordt zo, na de fusie, zijn tiende jaar en in de helft daarvan is hij ongeslagen gebleven. Ditmaal gaat het weer om één partij, maar toch, hij draagt met zijn overwinning op Vladimir Bartels bij aan een prima teamresultaat. Vladimir maakte op 27 maart 2018 zijn debuut in de clubcompetitie van Caïssa-Eenhoorn. Met een bescheiden rating van net boven 1600,  inmiddels zit hij goed in de 1900. Wellicht hebben de drie seizoenen in De Kreek daar een beetje mee geholpen. Hij debuteerde als Purmerends eersteklassespeler overigens tegen Caïssa-Eenhoorn – in november 2022, verlies tegen Alexander Geerts – en is inmiddels basiskracht.

Tegen Jeroen komt hij een pion voor. Voor wit is d3 een kwetsbaar veld en de Purmerender toont dat met een mooie actie van dame en witveldige loper aan. Vervolgens schakelt de Caïssa-Eenhoornaar zijn witveldige loper in. Na een ruil in het centrum ontstaat een open stelling die in het voordeel is van Jeroens loperpaar en zijn torens. Op het moment dat de witspeler het initiatief overneemt, krijgt Vladimir een grote kans op stukwinst. Er lijkt na 27. Lh3 iets te dreigen en de zwarte koning op a6 moet een ontsnappingsveld hebben, maar met ... Lxd4 kan hij twee vliegen in één klap slaan. Het wordt ... b6 en aansluitend start de Hoornse invaller een sterke aanval. Ondertussen doet de h8-toren nog steeds niet mee, waardoor zwart eigenlijk met een stuk minder speelt. Dat wordt met de slotzet – lopervork op koning en toren – praktisch: 6-1.

Veelvoudig NHSB-kampioen Hing Ting Lai, in meerdere disciplines, is al een aantal jaren lid van Purmerend. Toch speelt hij in deze slotronde pas zijn eerste partij tegen Caïssa-Eenhoorn. Hij treft in Henk-Jan Visser een opponent die tegenover veel groot- en internationaal meesters heeft gezeten en zo voor een mooi affiche zorgt. De twee zijn aan elkaar gewaagd. Na beider wat late rokade neemt Hing Ting de zwarte d5-pion op de korrel en die valt ook. In een fase met veel gemanoeuvreer worden de dames geruild en heeft wit een sterk paard in het centrum, dat Henk-Jans mogelijkheden enigszins beperkt. Zijn loper kan weinig kanten op; beiden beschikken voorts over de torens. Terwijl de druk op de damevleugel – waar Hing Ting een pion meer heeft – toeneemt, kiest zwart voor een kwaliteitsoffer dat geen oplossing biedt. Snel daarna beseft de Caïssa-Eenhoornaar dat de partij niet te redden is.

Arne Moll krijgt tegen invaller Hans Pelt de gelegenheid om het middengambiet te spelen. Het lijkt erop dat de auteur van ‘The Center Game’ een opponent treft die zijn boek heeft gelezen. En bestudeerd. Gedurende een zet of twintig geeft zwart geen krimp. Dat verandert na dameruil. Het loperpaar van Arne bestrijkt prachtige diagonalen en als hij een paard kan verjagen, volgt pionwinst op b5. Wit gaat foutloos verder. Hij vereenvoudigt de stelling en in een toreneindspel komt de winst snel in zicht. Arnes vrijpion op de a-lijn is ver verwijderd van de zwarte koning en als die gaat lopen, wordt het verhinderen van promotie een onmogelijke opgave.

Voor de laatste uitslag van de competitie zorgt Mason Brouwer. Met vijf uit acht is hij bezig aan zijn beste bondsseizoen, maar Romayn Brandsma is niet de ideale opponent om daar nog een punt aan toe te voegen. De jonge Purmerender is door zijn recente KNSB-uitslagen (onder meer winst tegen Yochanan Afek en remise tegen Sander Los) de 2000-grens gepasseerd en zijn remise tegen Mason zal ook wel wat ratingpunten opleveren.

Romayn verdubbelt zijn torens op de half open f-lijn, maar na een door zwart geforceerde dameruil blijkt dat de aanval vastloopt. Met 24. ... g6 kan Mason een stap zetten naar een eindspel met mogelijkheden, maar overziet dat het kwetsbare punt f7 voldoende verdedigers heeft en hij speelt ... Tab8. Het accent wordt verlegd naar een actie op de andere flank, waarmee het evenwicht terugkeert. Aan beide kanten blijven een toren en lopers van gelijke kleur over en Romayn is kundig genoeg om niet over de remisegrens te stappen.

Het realiseren van de zevende seizoensoverwinning – een evenaring van het record uit 2011 – wordt bijgewoond door Robin Duson. Onze clubgenote is over vanuit haar studieland Italië en maakt van de gelegenheid gebruik om de laatste wedstrijd van de competitie 2025-2026 van dichtbij mee te maken. Het gezegde ‘uit het oog, maar niet uit het hart’ zal zeker van toepassing zijn op de vice-kampioene van Nederland én de vereniging.