De schaakcompetitie op het op een na hoogste nationale niveau begint met een mooi affiche. Caïssa-Eenhoorn, vice-kampioen van de eerste klasse A, is gastheer voor Amsterdam Berserkers, vice-kampioen van de eerste klasse B. In de Hoornse scholengemeenschap Copernicus moet de thuisploeg echter een lelijke uitslag accepteren. Het sterrenensemble uit het zuidelijke deel van de provincie zegeviert met 4-6.

Op de eerste bondszaterdag van het seizoen 2026-2027 in Copernicus kunnen verschillende dwarsverbanden worden gelegd. Caïssa-Eenhoorn-voorzitter Robbert van Dijkhuizen – een duizendpoot: betrokken bij de organisatie van de schaakdag, teamleider van Caïssa-Eenhoorn 2, invaller – heet voorts welkom tweedeklasser MSV (Meppel) en de vierdeklassers Aartswoud en Paul Keres 7 (Utrecht). Aartswoud heeft een thuiswedstrijd, maar is als gast aanwezig in de speelzaal van de Hoornse club. Door de sloop van de oude locatie in Abbekerk is de Aartswoudse vereniging voor de clubavonden uitgeweken naar wijksteunpunt De Schakel in Spanbroek, waar echter op zaterdag activiteiten zijn. De zoektocht naar een vervangende accommodatie brengt haar in Hoorn. Goede buren helpen elkaar, zoals Caïssa in het verleden wel eens een zaterdagse bondswedstrijd heeft gehad in de speelzaal van Aartswoud.

Bij de vierdeklasser maakt Peter Holscher deel uit van het achttal. De Hoornse routinier is drievoudig kampioen van Caïssa (2008, 2009 en 2011) en ontpopt zich in de loop van de middag tot matchwinner. Met zijn overwinning op Eddy Faverey brengt hij de stand op 4½-½. Aartswoud zal met 7-1 van Paul Keres 7 winnen en wordt de eerste koploper in 4D. Daan Haver zit aan het vijfde bord van Amsterdam Berserkers. Hij is tevens lid van Caïssa-Eenhoorn en de Zwaagse topspeler zal zich ook tot matchwinner kronen. Tegen Daan Zult brengt hij met zijn zege de tussenstand op 3½-5½.

Er is, of beter geschreven ‘was’, voorts een Hoornse band met MSV. Bas Dudink, oud-voorzitter van De Eenhoorn, heeft na een flink aantal jaren bij de club uit Meppel dit seizoen de schaakstukken aan de wilgen gehangen. Hij komt deze middag wel langs in Copernicus Scholengemeenschap om – nu in dubbel opzicht – tal van oud-clubgenoten in actie te zien. En dan hebben we nog Caïssa-Eenhoorn zelf, dat met Bas de Boer en David Verweij aantreedt. Bas is voorzitter van MSV (en oud-Caïssa-speler Willem Wijnstok penningmeester) en David secretaris van Aartwoud. Aan dwarsverbanden geen gebrek, zo blijkt.

Een dag voor de wedstrijd Caïssa-Eenhoorn – Amsterdam Berserkers staat in de Schager Courant een paginagroot verhaal over het Viking Informatiecentrum Stroe. In het Museum Jan Lont is onlangs de expositie ‘Wieringen in de Vikingwereld’ geopend. Op een van de foto’s, gemaakt bij het paneel met ‘Wat droegen ze?’, wordt kleding getoond. Schrijver dezes heeft steeds gedacht dat de naam van de hoofdstedelijke schaakclub op z’n Engels werd uitgesproken, maar bij het bedenken hebben de Vikingen voor inspiratie gezorgd. Het is overigens wel ‘bursurkers’, geen ‘bèrsèrkers. Berserken is trouwens een schaakvorm. Kort voor de uitbraak van het COVID-19-virus werd schaken op het platform Lichess populair. Bij berserken lever je de helft van de speeltijd in voor extra toernooipunten. Je zou kunnen zeggen dat je op die manier de strijd onvervaard, onverschrokken, koen, fier en onbevreesd – gelijk de Vikingen duizend jaar geleden – aangaat.

Op de website van de vereniging die in het Amsterdamse Bilderdijkpark haar thuiswedstrijden speelt, kan men lezen: ,,De naam verwijst naar de Berserker uit de Vikingtijd, een krijger die zonder aarzeling de strijd aanging. In de schaakwereld staat berserken voor een speler die zelfs met de helft van de bedenktijd de tegenstander nog kan vermorzelen. Het weerspiegelt hoe wij schaken: aanvallend, snel en zonder al te veel voorzichtigheid.’’ En op Wikipedia: ,,Berserkers waren Vikingkrijgers die zich opwonden tot een staat van extase; in deze staat waren ze formidabele krijgers en schijnbaar ongevoelig voor pijn. Ze droegen huiden van beren die ze met de hand gedood zouden hebben. Die berenvellen droegen ze om gebruik te maken van de angst die mensen hadden voor wilde dieren. Hun naam is hieruit afgeleid: ‘ber’ betekent beer en ‘serk’ betekent huid. Als ze zich in de strijd stortten, ontdeden ze zich van hun berenvellen en vochten in ontbloot bovenlijf.’’ Dat laatste gebeurt overigens niet in Copernicus Scholengemeenschap.

Amsterdam Berserkers is een jonge club. In 2019 willen tien vrienden samen schaken in competitieverband. Ze zijn lid van Kennemer Combinatie (Haarlem), Santpoort (Velserbroek), Chesscool en Het Spaarne (allebei uit Haarlem) en De Waagtoren (Alkmaar) en besluiten Amsterdam Berserkers op te richten; de officiële oprichtingsdatum is 16 december 2020. In plaats van verspreid in verschillende zalen hun bondspartijen te spelen vormen ze nu één ploeg.

In het seizoen 2021-2022 debuteert Amsterdam Berserkers in de vierde klasse F. De KNSB-competitie is fors uitgebreid en hoewel het team niet in de laagste klasse hoeft te beginnen, is het – met twee internationaal meesters en drie FM-spelers in de gelederen – in 4F veel te sterk. Alle zeven wedstrijden worden gewonnen; vier met de maximale 8-0 score, twee met 7½-½. Het thuisduel tegen LSG 5 krijgt een 6-1 uitslag. De Leidse schakers komen met vijf man op, de stoelen voor de beide kopmannen blijven onbezet. Arian de Bruijne verliest verrassend van Peter van der Hoeven en dat levert de enige nul in de hele competitie voor de Berserkers op. Miguoël Admiraal, Vincent Blom, Bas en Daan Haver en Ilias van der Lende scoren zeven uit zeven, Bart von Meijenfeldt en Danny de Ruiter zes uit zes en Edwyn Mesman vier uit vier.

Een snelle opmars naar de Nederlandse subtop is ingezet. Het unieke gezelschap is ook oppermachtig in het tweede bondsjaar en kroont zich met negen gewonnen wedstrijden tot kampioen van de derde klasse D. Op hoger niveau blijven eerste plaatsen uit, maar Amsterdam Berserkers wordt wel driemaal op rij tweede en de prestatie in het seizoen 2024-2025 levert promotie naar de eerste klasse op. Het is weer een ouderwetse competitie: het team is dominant en levert slechts één wedstrijdpunt in. Caïssa-Eenhoorn 2 ondervindt de kracht aan den lijve. In de zesde ronde gaat het thuistreffen met 2-6 verloren. Peter van den Brink en Ardjan Langedijk zorgen voor de partijzeges. Dat ene gelijkspel komt overigens tot stand tegen Purmerend dat eveneens domineert. Beide topploegen eindigen op zeventien punten, de Purmerenders hebben twee bordpunten meer. Een gelukje voor de Amsterdammers: de beste nummer 2 van de tweedeklassers mag ook de stap omhoog maken.

Als debutant in 1B draait het lang mee in de strijd om de titel, maar het duel tegen concurrent Het Witte Paard (Sas van Gent) wordt een prooi voor de Zeeuwse ‘Heen-en-Weer-vaarders’ die hun zoveelste kampioenschap als eersteklasser kunnen vieren. En zo brengt de indeling voor de KNSB-competitie 2026-2027 Amsterdam Berserkers en Caïssa-Eenhoorn samen in één poule.

Met zes titelhouders gaat de gastploeg de strijd aan met de Westfriese krijgers. Die begint overigens met een vredelievende remise. Bas de Boer neemt plaats tegenover Edwyn Mesman, die in februari 2025 kopman was van de Berserkers in hun uitwedstrijd tegen Caïssa-Eenhoorn 2. Er wordt in vlot tempo veel geruild en na veertien zetten staat er al een eindspel op het bord, met alle torens en een paard voor elk. De c- en d-lijn zijn open en binnen de twee uur staat het eerste bondsseizoenresultaat op het wedstrijdformulier.

Misha Dorokhin treft de sterkste Berserker, Miguoël Admiraal. Vier maanden geleden als vrijgezel in actie tegen een andere Caïssa-Eenhoornaar (Daan Zult) op het Amsterdamse kroegloperstoernooi, nu getrouwd en opnieuw succesvol. Met overwinningen op Peter Doggers (2011) en Ron Deen (2015) bouwt hij aan een prima staat van dienst tegen de Hoornse ploeg, want ook de partij tegen Misha wordt aan de zegelijst toegevoegd. Miguoël, in het bezit van twee grootmeesternormen, heeft al snel groot voordeel te pakken. Met 11. b4 opent Misha de lange diagonaal voor zijn opponent en omdat hij nog niet heeft gerokeerd, gaat een centrumpion verloren. Zwart vervolgt evenwel niet met de beste zetten, waardoor de partij een wat wisselvallig karakter krijgt en de witspeler terug in de race komt. Met het pionoffer 30. h5 (om de zwarte loper op g6 weg te lokken van veld f5) kan hij aan wellicht meer dan een halfje gaan denken, maar Misha speelt zijn b-pion op. In een gelijkwaardige stelling leidt een zwakke paardzet de ondergang in. Drie zetten later heeft Miguoël mat in één in petto.

Een kleine smet op de schaakmiddag is een verbale uithaal van een speler van Paul Keres 7, die na afloop van zijn partij bemerkt dat hij zijn rugzak mist. De plotselinge stemverheffing zet met name in de eersteklassewedstrijd kwaad bloed, want uitgerekend in de eerste tijdnoodfase worden spelers van Caïssa-Eenhoorn en Amsterdam Berserkers uit hun concentratie gehaald. Zo krijgt Nick Manshanden, met minder dan een minuut op de klok, een plotselinge winstkans tegen Arthur van de Oudeweetering. Die verspeelt hij met 37. gxf4 om met 39. De2 (twee zetten eerder winnend) alles uit handen te geven. Dan heeft de Utrechtse schaker zijn rugzak inmiddels gevonden.

Nick speelt lange tijd prima tegen een opponent die bij Amstelveen en Apeldoorn bijna veertig seizoenen in de  hoofd- en meesterklasse heeft geschaakt; zo’n driehonderd partijen. Met zwart zet Arthur de koningsvleugel onder druk, terwijl de Hoogkarspeler op de andere flank actief is. Door de routinier van Amsterdam Berserkers wordt het accent verlegd naar ondersteuning van een ver opgeschoven e-pion om met een pionnenopmars de pressie te vergroten. Maar wit dreigt na 37. De2 met kwaliteitswinst, zijn torens staan verdubbeld op de open d-lijn en er zijn wellicht mogelijkheden via de h-lijn en de lange zwarte diagonaal. In een gecompliceerde stelling en met weinig tijd valt een verstoring slecht en de beste zet wordt niet gespeeld. Direct erna mist Nick dat een onverdedigde toren door een dameschaak een prooi voor de Berserker wordt.

Een tegenvaller voor de thuisploeg zijn de remises van Mason Brouwer en David Verweij. Aan het vierde bord drukt Mason internationaal meester Ilias van der Lende al snel ver terug. Het Amsterdamse loperpaar oogt passief, terwijl de witte paarden dartel naar pionwinst springen. Na 21 zetten staat de Caïssa-Eenhoornaar gewonnen, maar opeens stokt het en volgen er – hoewel de voorsprong naar twee pionnen is vergroot – een aantal mindere zetten. Zo wordt Pe5 één zet te laat gespeeld en ineens krijgt Ilias gelijk spel. In een kort tijdsbestek gaat niet alleen het materiële voordeel verloren, wit komt heel goed weg als 36. ... Ld4 (om dameruil en daarmee een winnend eindspel te forceren) uitblijft. Nog net voor de tijdcontrole ontsnapt Mason opnieuw, daarna kan hij het halfje veilig stellen.

David Verweij debuteert, na een geweldige invalwinst tegen FM-speler Evert Rademakers een kleine twee jaar geleden, als basisspeler. Met zwart tegen Jonathan de Kleuver trekt hij vlot het initiatief naar zich toe. Het levert de Hoornaar een vrijpion op d4 op. Die wordt in eerste instantie ondersteund, maar als David een paard van e6 naar g5 laat springen, kan zijn opponent het obstakel opruimen. Dan onthult hij zijn plan: ruimte creëren om de dame naar h3 te kunnen spelen. Het is een succesvolle actie, want de Caïssa-Eenhoorn-speler kijkt naar een winnend eindspel. De bekroning komt er echter niet. Met 45. ... Pf4 kan zwart het veld g2 drie keer bestrijken en moet de Berserker een stuk geven om mat te verhinderen. David speelt 45. ... Tf2 en laat Jonathan  ontsnappen. Uiteindelijk blijven de torens over en heeft zwart een paard extra, maar alleen Garri Kasparov zou dat in zijn topjaren hebben gewonnen.

Bij een stand van 1½-3½ brengt Martijn Monteban een inhaalrace op gang. De eerste helft van zijn partij tegen Bas Haver staat in het teken van de open c-lijn. Caïssa-Eenhoorns FIDE-meester neemt die in bezit en vormt een mooie basis voor aanvallende acties. Wits verdediging wordt ontregeld en na een massale afruil – van 23. ... Lxb5 tot en met 30. Txe4 – zitten beiden in een toreneindspel met een vrijpion op b6 voor Martijn. Hij laat die doorlopen naar b2 om Bas’ koning daar naar toe te lokken, waarna de zwarte monarch op de andere vleugel toeslaat. Na de slotzet 49. ... Kxg5 krijgt de Caïssa-Eenhoornaar een vrijpion op de h-lijn en is het tegenhouden van promotie op twee fronten een onmogelijke klus voor wit.

Een mooie overwinning boekt Abel Romkes. Met Wim Laurens Gravemaker houdt hij heel veel materiaal lang op het bord. Na een pionruil op d4 op de vierde zet bouwt de Hoornse witspeler een degelijke stelling met mogelijkheden op. Zijn dame, de paarden en het loperpaar kijken nadrukkelijk naar de koningsvleugel, waar Wim Laurens zijn zware stukken op de andere flank heeft geposteerd. Met een fraai loperoffer (28. Lxf6) opent Abel de beslissende aanval. Hij wint de kwaliteit terug, waardoor ook de dametoren aan het offensief kan deelnemen. De partij wordt voorbeeldig afgerond en opvallend is dat er eigenlijk slechts twee hoofdrolspelers zijn: de dame en het koningspaard. Abel heeft na 49 zetten zijn h1-toren alleen gebruikt voor de rokade.

Op de resterende borden zit Caïssa-Eenhoorn in de problemen en ondanks de gelijkmaker (3½-3½) is er weinig hoop op een goed einde. Kopman Henk-Jan Visser neemt het op tegen Julius Ohler, nieuw bij Amsterdam Berserkers. Het Duitse talent, geboren in 2007, was afgelopen seizoen in de meesterklasse eenmalig invaller bij LSG (Leiden) en verloor in de uitwedstrijd tegen Groninger Combinatie van Roger Labruyère. Veel indruk maakte hij op het hoogste Bundesliga-niveau. Spelend voor Heimbach-Weis/Neuwied scoorde hij in negen partijen vijftig procent bij een gemiddelde tegenstand van 2387, 145 punten boven zijn eigen rating. Mede daardoor handhaafde de ploeg uit het ten zuiden van Bonn gelegen Heimbach-Weis zich.

Lange tijd doen de twee niet voor elkaar onder. Er wordt vooral gemanoeuvreerd en dat zal tot in het verre eindspel doorgaan. Henk-Jan heft met 23. ... a4 de status quo kortstondig op. Hij heeft op de damevleugel een pionnenmeerderheid en tast met het tijdelijke offer de witte pionnenstructuur aan. Julius geeft op zijn beurt de randpion terug en er ontstaat op die flank met name voor zwart wat ruimte die interessante mogelijkheden biedt, bijvoorbeeld 28. ... d5 (29. cxd5 La6 en wit verliest de kwaliteit). Na het gespeelde 28. ... Dc7 krijgt de Caïssa-Eenhoornaar geen kans om de centrumpion op te schuiven en begint zijn opponent aan te dringen. De Berserker-debutant verzuimt echter de druk op te voeren (40. Tdb1; verdubbelde torens) en kan Henk-Jan de gelijkwaardigheid handhaven. In een eindspel met dame en toren plus twee pionnen op de koningsvleugel beschikt de witspeler over een vrijpion op a2, waarvan de promotiekansen klein zijn. Zwart heeft echter weinig tijd op de klok; na het à tempo uitgevoerde 48. ... Lxc8 welgeteld 22 seconden, plus dertig toegevoegde. Beslissend is 50. ... Ta7, waar ... Td7 de partij binnen de remisegrenzen houdt. Beetje bij beetje maakt Julius vorderingen en kan Henk-Jan uiteindelijk klem zetten. Een gepende toren wordt tweemaal aangevallen en door overbelasting van de zwarte dame kan de vrije a-pion gaan lopen. Na een boeiende strijd van vijf uur heeft het kopmannenduel een winnaar gekregen.

Bij het overhandigen van de opstellingen aan arbiter Martin van Velzen blijkt ‘Bas Haver’ twee keer te zijn ingetikt. Hij zal geen mini-simultaan spelen, tweelingbroer Daan neemt plaats aan het vijfde bord. Dat levert een herhaling van 21 april 2018 op. De partij Daan Haver – Daan Zult stond toen op het programma in de laatste ronde van de bondscompetitie in de tweede klasse B. Op de dag van de jaarlijkse Bloemencorso Bollenstreek kon Caïssa-Eenhoorn zichzelf in de bloemen zetten (lees: kampioen worden) door de uitwedstrijd tegen Santpoort te winnen. Dat lukte. Het werd 2½-5½ en Daan – Daan bleef na 74 zetten onbeslist.

Zo’n achteneenhalf jaar later is er qua lengte van de partij niets veranderd. In Copernicus Scholengemeenschap  spelen de twee 75 zetten. Er komt wel een winnaar, al ziet dat er lang niet naar uit. Zwart forceert een open c-lijn en domineert op de damevleugel, maar moet opletten voor een aanvalsactie in het centrum. Er dreigt een paardvork op d6 en een pionvork op e5. Als de kruitdampen zijn opgetrokken, beschikken beiden over alle zware stukken plus een paard (zwart) contra een loper. Wit begint wat aan te dringen, maar ten tijde van het rugzakincident en in wederzijdse tijdnood is er het belabberde 37. ... Pd7. ,,Wat heb je gedaan, Daan?’’ zong Adèle Bloemendaal tijdens de carnavalsdagen van 1972 en dat is op deze najaarszaterdag een dubbele vraag. Want met 42. Lb2 geeft de andere Daan zijn winnend voordeel uit handen. Hij raakt een pion achter, maar de vrijpionnen op de a- en b-lijn vormen een aantrekkelijke compensatie.

In een zinderend toreneindspel met de lichte stukken schiet het alle kanten op. Met 71. ... e3 kan de Amsterdamse Caïssa-Eenhoornaar zich net als in 2018 terugvechten naar remise, zijn gespeelde paardvork op toren en loper pakt echter goed uit voor wit. De Zwaagse Caïssa-Eenhoornaar kan de beide stukken in stelling brengen om naar promotie toe te werken en brengt Amsterdam Berserkers op een beslissende voorsprong: 3½-5½.

Schrijver dezes heeft 48 partijen van Arne Moll als Caïssa-Eenhoorn-speler in zijn archief. De langste is die tegen Anna Warakomska (WIM, op 2 februari 2020 in de thuiswedstrijd tegen Groninger Combinatie 2): 76 zetten. Tegen Amsterdam Berserkers gaat hij daar royaal overheen: 106. Welkom in de Club van Honderd.

Het resultaat is hetzelfde (remise), dankzij een geweldige vechtlust. Want de beste kansen zijn in handen van witspeler Vincent Blom, die rond de twintigste zet na een spectaculaire ruil van enkele lichte stukken de druk opvoert. Het lijkt erop dat hij net iets te veel materiaal gebruikt voor een aanval op de koningsstelling (24. h5 in plaats van het terugtrekkende, maar betere Pc3), waardoor zwart in eerste instantie overeind kan blijven.

De partij kantelt, als Arne zijn aangevallen pion op c4 verdedigt met 30. ... b5. Er ontstaat ruimte op de damevleugel, waar wit zijn overgebleven stukken – dame, toren, witveldige loper – op de juiste velden krijgt voor de beslissende actie. Hier dupeert de uithaal van de Utrechtse rugzakschaker de Amsterdam Berserker die verzuimt 39. e5 (in plaats van Tb7) te spelen. En na het net zo beroerde 40. Kf3 moet constateren dat het evenwicht is hersteld. Hij krijgt een herkansing na 45. c3, maar na torenruil is Arne in het ontstane dame-eindspel verschrikkelijk handig. Vincent beschikt over twee vrijpionnen en kan na acht schaakjes op rij de ideale opstelling voor de winst bereiken: 88. Dc3+. Hij speelt echter b7, waarna de Caïssa-Eenhoorn-routinier meteen de remisezet uitvoert: 88. Dg1+. Er volgen nog achttien schaakzetten en in die fase krijgt Arne de controle over de velden a3 en f8, voldoende om stand te houden. In zo’n reeks is de mogelijkheid op zetherhaling groot en na 106. Ka7 claimt zwart remise, omdat hij ... Da3+ wil doen. Die stelling heeft ook na de 96^e en 102^e zet op het bord gestaan.

Zo wordt de eindstand 4-6 en verlaat de thuisploeg met een kater de speelzaal. In meerdere partijen zijn de kansen niet benut en in een klasse met veel gelijkwaardige teams (Purmerend, de volgende tegenstander, steekt er bovenuit; met HWP als goede tweede) is dat jammer. Hier en daar een half bordpuntje meer kan met betrekking tot een mooie klassering op de ranglijst het verschil maken.