Er gaat niets Boven karspel (22)

Geplaatst op door

Aan het einde van de dagelijkse urenlange televisie-uitzendingen over de Tour de France plaatst Dimitri Reinderman een interessante kop op Schaaksite: ‘Schaken populairder dan wielrennen’. Door gebruik te maken van ChatGPT zijn er twee lijstjes gemaakt, een van de meest gespeelde sporten ter wereld en de ander van de meest bekeken sporten ter wereld. Wat blijkt? Twee keer staat schaken boven wielrennen.

Menig schaker heeft trek in een snack, zo ook Jim Wittebol. Joy is een uitstekende gastvrouw in Vereenigingsgebouw De Tuf.
In de tweede kolom links wordt het aantal landen vermeld. Daarbij is geen rekening gehouden met de onafhankelijkheid van een land. Zo zijn Engeland, Noord-Ierland, Schotland en Wales apart gerekend, maar behoren tot het Verenigd Koninkrijk. De Verenigde Naties telt 193 leden. In dat aantal zitten bijvoorbeeld niet Kosovo, Palestina en Taiwan, terwijl er verschillende landen en archipels zijn (Noord-Cyprus, Transnistrië, Cook Eilanden), die zichzelf als land zien.

Voor de duidelijkheid is de tekst hieronder in een groter lettertype getikt. Het onderzoek is gericht op de periode 2024-2026.

Meest gespeelde sporten:           Meest bekeken sporten:
Voetbal......... 4.000.000.000 210 Voetbal..............4.000.000.000
Volleybal..........900.000.000 222 Cricket..............2.500.000.000
Basketbal..........875.000.000 215 Basketbal............2.200.000.000
Tafeltennis........700.000.000 226 Tennis...............1.000.000.000
Cricket............600.000.000 109 Volleybal..............900.000.000
Tennis.............500.000.000 216 Gemotoriseerde sport...750.000.000
Badminton..........400.000.000 165 American football......600.000.000
Golf...............390.000.000 206 Honkbal................500.000.000
Honkbal............300.000.000 145 Rugby..................475.000.000
Rugby..............250.000.000 128 Golf...................450.000.000
Hockey.............200.000.000 137 Martial arts...........400.000.000
Schaken............200.000.000 190 Boksen.................350.000.000
Wielrennen.........150.000.000 190 Tafeltennis............300.000.000
Worstelen..........100.000.000 112 Schaken................250.000.000
Boksen.............100.000.000 130 Badminton..............200.000.000
American football...80.000.000  75 IJshockey..............200.000.000
IJshockey...........60.000.000  81 Wielrennen.............150.000.000
Martial arts........50.000.000  70 Worstelen..............100.000.000

Het bericht van de in Hoorn geboren Amsterdamse grootmeester komt op een mooi moment. Schaken is wereldwijd populair, maar hoe zit dat in Nederland? Het twintigste Midzomertoernooi in Bovenkarspel trekt een recordaantal deelnemers en de teller voor het Oscar Romero Open Hoorns (op vrijdag 14, zaterdag 15 en zondag 16 augustus) staat voorlopig op 181; de op een na beste bezetting ooit. Opvallend is ook dat het Noordhollands Dagblad van afgelopen maandag twee grote schaakverhalen heeft. De regionale voorpagina van Dagblad Zaanstreek staat in zijn geheel in het teken van een schaaktafel met daarin drie schaakborden, die dankzij de 10-jarige Ties van der Vaart bij zwembad Het Zwet in Wormer is geplaatst. Er wordt door de zwemmers druk geschaakt. De redactie van Dagblad Kennemerland besteedt – bijna paginagroot – aandacht aan het zomerschaken van De Wijker Toren, op zes zaterdagmiddagen in de Grote Kerk van Beverwijk en met een speeltempo van twintig minuten. Met name Laura en Gianni Sotera staan in de picture. De zus en broer uit Wijk aan Zee zijn bekend van hun deelname aan NK’s en de Finbotx GP, het jeugdtoernooi van Caïssa-Eenhoorn. Enkele dagen eerder bracht ook Nieuwsblad Beverwijk het zomerschaaktoernooi van de plaatselijke schaakvereniging prominent. En een dag na de negende midzomerronde worden de schakers genoemd in ‘De rechter’, een van de drie cartoons in het NHD.

Schaken bij het zwembad, door Ties van der Waart. Uit het Dagblad Zaanstreek van 27 juli 2026. De foto is van Cees Hartman.
Schaken in de Grote Kerk van Beverwijk. De foto, uit het Nieuwsblad Beverwijk van 23 juli 2026, is gemaakt door Siem Weterings.

Als de clubcompetitie is afgelopen, gaan de stukken voor drie maanden in de doos. Dat gold vroeger voor veel schakers. Wel zochten schaakvrienden elkaar op om op zomeravonden bij iemand thuis te gaan snel- of rapidschaken. Toen waren er in den lande weinig toernooien, maar de schaakkalender is inmiddels fors uitgebreid. Klassiek, rapid-,  snel- of kroeglopersschaak, er is elke week wel ergens iets te doen. Schrijvers dezes kwam bij het voorbereiden van deel 22 van ‘Er gaat niets Boven karspel’ een rapport van NOC*NSF tegen, getiteld ‘Zo sport Nederland (trends & ontwikkelingen in sportdeelname)’. Het gaat over de periode 2013-2018, dus voor het uitzenden van de dramaserie ‘The queen’s gambit’ en de uitbraak van het COVID-19-virus; twee aspecten die voor een forse stijging van de populariteit van het schaken hebben gezorgd. In het rapport komt schaken op twee van de 66 pagina’s voor. Volgens de tabel ‘Meer sporters dan leden’ telt de Koninklijke Nederlandse Schaakbond 21.000 leden, maar in Nederland zijn 169.000 mensen die schaken. Er is ook een tabel met het aantal verenigingen die bij de sportbonden zijn aangesloten. Bij de KNSB gaat het in de periode 2013-2018 om de volgende aantallen: 468, 491, 437, 484, 427 en 430. Een merkwaardige curve van stijgen en dalen en nog eens stijgen en dalen. Maar toch benieuwd welke cijfers een volgend onderzoek zullen opleveren.

Het Midzomertoernooi ontkomt niet aan de stijgende populariteit van het schaken. Met het debuut van Menno Kuin in de negende ronde staat het recordaantal deelnemers nu op 46, vier meer dan in het topjaar 2024. Vooruit, nog een lijstje: dat van het aantal deelnemers in twintig jaar Midzomertoernooi:

2005: 29    2010: 24    2015: 32    2022: 33
2006: 26    2011: 24    2016: 32    2023: 34
2007: 25    2012: 22    2017: 24    2024: 42
2008: 28    2013: 22    2018: 33    2025: 36
2009: 32    2014: 27    2019: 35    2026: 46

Opvallend is dat bij de eerste tien edities slechts één keer de opkomst boven de dertig ligt en bij de laatste tien toernooien één keer onder de dertig.

Ondertussen nadert de finish, nog drie woensdagen te gaan. De spanning neemt toe. In de negende ronde moet koploper André van Leeuwen zijn eerste nederlaag incasseren. Daar zorgt Caïssa-Eenhoorn-speler Remco Bravenboer voor. Door de speciale midzomerformule – gebaseerd op het ratingverschil tussen de twee spelers in een partij – verliest André weinig punten en zakt Remco ondanks de plusscore van 1,7 een plaatsje en staat zesde.

André van Leeuwen staat twee pionnen achter. Ondanks zijn eerste nederlaag na vijf winstpartijen zal hij koploper blijven.

Er zijn slechts twee spelers die zes of meer partijen hebben gespeeld ongeslagen: Caïssa-Eenhoorns clubkampioen Abel Romkes en clubgenoot Boris de Best. Boris verslaat in een vlotte partij Jan Baars, die wekenlang de ranglijstaanvoerder was en na twee nullen op rij terrein heeft prijsgegeven. Hij is de nummer 4 geworden. Boris verdient met zijn zege 4,68 punt en kijkt als nummer 2 nog naar een flinke achterstand op André.

Boris de Best heeft een vlotte overwinning behaald op Jan Baars en bekijkt met zijn opponent de stelling, waar het voor de zwartspeler is misgegaan.

Twee andere clubgenoten van hem doen het eveneens prima. Nizar Alayoubi is de toernooiwinnaar van 2025 en blijft met zijn overwinning op Renzo Snel in de bovenste regionen. Misschien wel de gevaarlijkste outsider is midzomerdebutant Willem van der Veen, die een aantrekkelijke rating heeft om een kans te maken op de eindzege. De triomf op Mustafa Guney levert hem zes punten op, maar hij moet wel blijven winnen om de eerste plaats in het zicht te houden.

Remco Bravenboer is met zwart onderweg naar zijn zege op ranglijstaanvoerder André van Leeuwen.
Dame, toren, lopers van ongelijke kleur en vier pionnen. Siem Boon heeft de denktank aangezet tegen Degoschalm-talent Dion Brandt, de toernooiwinnaar van 2024.
Nico Reus heeft een pion meer, maar bijna een half uur minder tijd dan Eline Kuin. Het Schaaklust-talent zal met haar overwinning de top tien naderen.
De nummer 1 van één jaar geleden (Nizar Alayoubi, rechts) is aan zet tegen de nummer 2 van twee jaar geleden (Renzo Snel). Wit speelt zijn toren van f7 naar h7.
Zwart heeft in het eindspel met de vier torens een pion achterstand.
Negende ronde (woensdag 29 juli):
Bert Spil – Lode Broekman..........................1-0
Roan Beliën – Jim Wittebol.........................0-1
Boris de Best – Jan Baars..........................1-0
Emil van Dijk – Eugène Koomen......................1-0
Ed Hornick – Co Buysman............................½-½
André van Leeuwen – Remco Bravenboer...............0-1
Nizar Alayoubi – Renzo Snel........................1-0
Ed Hoes – George Tadrous...........................1-0
Harry de Best – Ron Smit...........................0-1
Siem Boon – Dion Brandt............................0-1
Willem van der Veen – Mustafa Guney................1-0
André Mantel – Evert Cornelisse....................1-0
Eline Kuin – Nico Reus.............................1-0
Hans Morsink – Caspar Jinssen......................1-0
Mai Movrin – Menno Kuin............................1-0
De stand:
1.  André van Leeuwen (KNSB-lid, 1348)................ 29,51  5  0  1
2.  Boris de Best (Caïssa-Eenhoorn, 1836)............. 22,27  3  3  0
3.  Willem van der Veen (Caïssa-Eenhoorn, 1494)....... 18,14  5  0  3
4.  Jan Baars (KTV, 1694)............................. 18,01  4  3  2
5.  Nizar Alayoubi (Caïssa-Eenhoorn, 1699)............ 14,42  4  3  2
6.  Remco Bravenboer (Caïssa-Eenhoorn, 1707).......... 13,95  4  3  1
7.  Ron Smit (KNSB-lid, 1642)......................... 13,61  4  3  2
8.  Jim Wittebol (1804)............................... 12,52  2  0  0
9.  Jan Olthof (Schaaklust, 1731)..................... 12,04  2  1  0
10. Roan Beliën (Heerhugowaard, 1850)................. 11,74  3  3  2
11. Mai Movrin (Caïssa-Eenhoorn, 1347)................ 10,74  4  0  2
12. Eline Kuin (Schaaklust, 1290).....................  9,56  4  0  2
13. Dion Brandt (Degoschalm, 1535)....................  8,49  4  0  3
14. Emil van Dijk (1525)..............................  8,04  3  1  4
15. Gerard Broersen (Degoschalm, 1656)................  8,02  3  2  2
16. Renzo Snel (Caïssa-Eenhoorn + KTV, 1543)..........  7,91  5  0  4
17. Peter van Waert (Caïssa-Eenhoorn, 1941)...........  7,49  2  1  1
18. Abel Romkes (Caïssa-Eenhoorn, 2184)...............  7,21  5  1  0
19. Mustafa Guney (Caïssa-Eenhoorn, 1502).............  7,14  2  1  1
20. Koen van Lankveld (Purmerend, 1814)...............  7,11  1  4  1
21. Ed Hornick (Torenhoog, 1634)......................  6,19  3  2  2
22. Serge Kramer (WSC De Pion, 1748)..................  5,99  1  0  0
23. Co Buysman (Caïssa-Eenhoorn, 1739)................  3,99  3  3  3
24. Alfred Schenk (Schaaklust, 1456)..................  2,84  4  0  3
25. Jamal Zyat (Caïssa-Eenhoorn, 1699)................  1,53  1  1  1
26. Jehat Karatas (Caïssa-Eenhoorn, 1500).............  1,15  2  0  3
27. Jan Timmerman (Caïssa, 1867)......................  0,77  0  2  0
28. Harry de Best (Caïssa-Eenhoorn, 1568).............  0,22  4  0  4
29. Lode Broekman (Muider Schaakkring, 1655)..........  1,26  2  2  2
30. Ed Hoes (KTV, 1660)............................... -1,19  2  3  3
31. Suleiman Abdulkhaleq (Caïssa-Eenhoorn, 750)....... -1,28  0  0  5
32. Bert Spil (Caïssa-Eenhoorn, 1874)................. -1,40  2  2  3
33. George Tadrous (Degoschalm, 1531)................. -2,14  3  0  4
34. Evert Cornelisse (Torenhoog, 1075)................ -2,56  1  1  6
35. Caspar Jinssen (Torenhoog, 1214).................. -2,88  2  1  4
36. Stef de Wit (Torenhoog, 1637)..................... -3,98  3  0  4
37. Menno Kuin (1347)................................. -5,00  0  0  1
38. Hans Morsink (KNSB-lid, 1450)..................... -6,96  3  2  4
39. Henri Stouten (KTV, 1718)......................... -7,70  0  4  2
40. Marc Norden (Muider Schaakkring, 1874)............ -9,99  1  0  4
41. Siem Boon (Degoschalm, 1424)......................-10,14  3  1  5
42. Eugène Koomen (KTV, 1784).........................-10,51  3  1  5
43. Bas Doodeman (Degoschalm, 1738)...................-11,53  1  1  3
44. Nico Weel (Schaaklust, 1794)......................-14,88  0  1  3
45. André Mantel (KTV, 1480)..........................-15,63  1  3  3
46. Nico Reus (Degoschalm, 1474)......................-15,69  2  1  5
De midzomerscore, bepalend voor de ranglijst, wordt via een speciale
formule en aan de hand van de ratings berekend.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *