Jaap Gorter: een sieraad voor de schaaksport

Het Westfries kampioenschap en Jaap Gorter zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De op 30 december plotseling overleden schaakliefhebber uit Andijk is vijfmaal op de eerste plaats geëindigd en record-deelnemer. Na zijn debuut in 1982 heeft hij geen seizoen gemist en vertegenwoordigde zijn club Schaaklust liefst 39 keer.

Jaap Gorter (rechts) aan zet in de tweede ronde van het Westfries kampioenschap van 2020.

Jaap speelde zijn laatste WFK-partij op 9 maart 2020 bij de Hoogkarspelse vereniging Torenhoog. De indeling voor de derde ronde – door de uitbraak van het coronavirus werd het toernooi daarna afgebroken – bracht hem tegenover clubgenoot René Brouwer. Jaap gebruikte het Londen-systeem en dat trok de aandacht van Torenhoog-voorzitter Ed Hornick die een van zijn favoriete openingen op het bord zag. ,,Maar hoe ga je op een bepaald moment verder? Daarom vind ik het leuk dat Jaap dat nu speelt. Ik heb gekeken hoe hij dat in het middenspel doet.’’

Bij de viering van het 75-jarig bestaan in 1997 gaf Caïssa een jubileumclubblad uit, waarvoor leden eigen partijen konden inzenden. Onder de kop ‘Andijkers onder elkaar’ schreef Willem Meyles, naar aanleiding van zijn partij als Caïssa-speler tegen Schaaklust-kopman Jaap Gorter in april 1994, het volgende. ,,Aan mij de eer om ex-Westfries kampioen en tevens ex-dorpsgenoot J.J. Gorter te bestrijden en dan ook nog met zwart. Als tiener zag ik Jaap Jan altijd, man van woord en tijd, om 15.00 uur des zaterdags het plaatselijke dorpshuis binnenkomen om linea recta naar de grote leestafel te lopen om tegenover Dirk Mantel plaats te nemen, alwaar hij zijn wekelijkse potje schaak op zaterdagmiddag afwerkte. Ik, nauwelijks 15 jaar en meestal bezig met een potje biljart en amper het schaken machtig, keek dan altijd vol verbazing toe, mij afvragende waarom mensen zo lang konden nadenken alvorens één stukje hout te verplaatsen.’’

Jaap Gorter was niet alleen door zijn speelwijze en interesse voor het schaken een voorbeeld, ook door zijn karakter. Een overwinning werd nooit uitbundig gevierd. De in 1954 geboren Andijker vond een rustige analyse leuker. Die volgde eveneens na een verloren partij. Aan de Schaaklust-topper kon je na afloop van zijn partij niet zien hoe hij had gespeeld. Winnen of verliezen, wat maakte het uit? De schoonheid van het schaakspel was het belangrijkst, zo leek hij te denken.

Karakter toonde hij zeker op de laatste januaridag van 2019. Jaap, een man van woord en tijd, meldde zich bij de start van het Westfries kampioenschap, in Bovenkarspel, als eerste; ruim voor het begin van de eerste ronde. Het halletje naar de speelzaal was donker en de Andijker troef stootte zich tegen een plateau voor een rolstoellift en kwam lelijk ten val. Hij wilde de organisatie die avond niet in de steek laten en speelde gewoon zijn partij, met naar later bleek een gebroken knieschijf. Niemand die daar iets van merkte, alleen een wond bij zijn linkeroog viel op. Voor het verdere programma nam clubgenoot Piet Reus zijn plaats in, waarmee een sportief en succesvol verloop van het kampioenschap gegarandeerd werd.

In zijn schaakcarrière heeft Jaap talloze keren gespeeld tegen talenten, outsiders, ervaren opponenten en toppers van Caïssa, De Eenhoorn en Caïssa-Eenhoorn. Maar niet altijd tegen, ook wel eens met Hoornse schakers. De gemeente Hoorn deed in de jaren tachtig verschillende keren mee aan het Nederlands schaakkampioenschap van de overheid en Jaap, werkzaam op het stadhuis van Hoorn, vormde steeds een ploeg met de Caïssa-spelers Frans Bouwman en Wim Helling en als vierde man Hans Ossebaar.

Naast speler was Jaap Gorter jarenlang bestuurslid van Schaaklust (secretaris, wedstrijdleider) en organisator. De Andijker vereniging had traditioneel op een zaterdag in december een gezellig viertallentoernooi op de agenda staan. In 2011 was er enige opwinding tijdens een partij in de wedstrijd Castricum-Aartswoud. De ene speler haalde een paard weg, waardoor zijn koning schaak kwam te staan en drukte de klok in. Zijn opponent sloeg de koning en drukte daarna ook de klok in, waarna een discussie over onreglementaire zetten begon. Jaap speelde naast die van deelnemer en organisator die middag zijn derde rol: arbiter. Hij kwam met een salomonsoordeel: remise. De rust keerde meteen terug.

Jaap is een sieraad voor de schaaksport geweest. Met zijn immer sportieve instelling waren zijn beslissingen en adviezen kort en krachtig. Zoals na afloop van Schaaklusts viertallentoernooi in 2010, dat door het winterse weer minder belangstellenden trok. ,,Wees voorzichtig op de terugweg’’, drukte hij iedereen op het hart die wel met de auto naar Andijk was gereden.

 

5 thoughts on “Jaap Gorter: een sieraad voor de schaaksport

  1. Mooi verwoord, Co. Zeker qua sportiviteit kon men (ik) een voorbeeld aan hem nemen.
    Hij zal gemist worden!

  2. West-Friesland gaat een heel sympathieke en sterke schaker missen. Het was voor mij altijd een plezier om tegen Jaap te spelen. Niet alleen vanwege zijn speelsterkte (altijd een uitdaging om tegen zo’n ervaren speler als Jaap te schaken) maar vooral vanwege zijn vriendelijkheid. Mooi stuk Co.

  3. Prachtig stukje Co , dit was Jaap ten voeten uit . Altijd bescheiden en vriendelijk . Ik heb goede dorps en schaakherinneringen aan Jaap Jan .
    Rust in vrede Jaap . Met gepaste groet Willem Meyles

Reacties zijn gesloten.