Als gastheer Alex de tafel opruimt na het hoofdgerecht, brengt hij de kaart met nagerechten. Op een prominente plaats staat ‘banana boat royal’ en de schakers van Caïssa-Eenhoorn – ambassadeurs van het koninklijke spel – zijn het er unaniem over eens: dit toetje is de perfecte afsluiting van een perfecte dag. Twaalf man sterk zitten ze aan in de Golden Valley in het centrum van Schagen en allemaal genieten ze van de banaan-ijs-combinatie. De banana vloot vaart uit na de 7-3 overwinning op Wokke Vastgoed-Autovakmeester Schaap.

Het is al jaren een traditie om na een bondswedstrijd uit eten te gaan. Tussen vork en mes worden de gespeelde partijen nog eens geanalyseerd, veel gelachen (ook na een nederlaag) en over van alles en nog wat gepraat. De banana boat is ooit gelanceerd als een teken van voorspoed. Wie het dessert bestelt, zal de volgende schaakpartij niet verliezen. Een van onze topspelers was een keer eigenwijs en incasseerde prompt in de volgende wedstrijd een nul.

De banana boat in hartje Schagen smaakt geweldig. Een passende herinnering aan een onverwacht succesvolle start van de bondscompetitie 2024-2025. Voor de 28^e keer zeilt het vlaggeschip uit op KNSB-niveau en voor de achttiende keer wordt de eerste wedstrijd gewonnen. De uitslag is een evenaring van de prestatie op 25 september 2010, toen bij Philidor 1947 (Leeuwarden) eveneens zeven bordpunten werden gepakt. Met toen ook al Peter Doggers, Arne Moll, Martijn Monteban, Henk-Jan Visser en Daan Zult in het tiental; evenals de huidige teamleider Tom Balla. De grootste startoverwinning is de 7-1 bij ESG Dr. Max Euwe 3 (Enschede) op 15 september 2012, maar toen was sprake van een duel in de tweede klasse (met achttallen). Voor de volledigheid: van de overige tien duels in de eerste ronde eindigden vier in een gelijkspel en zes gingen er verloren.

Twee werelden komen op deze bondszaterdag in buurthuis Loet 10 samen. Het in 1953 opgerichte Magnus is kort voor de reorganisatie van de KNSB-competitie in een stroomversnelling geraakt. Binnen de Noordhollandse Schaakbond heeft het lang een bescheiden rol gespeeld. In 1975 veroverde de ploeg de titel in 1A – via twee beslissingswedstrijden tegen MSC uit Den Helder, waarmee het tegenwoordig in ‘Noordkopcombinatie’-verband samenwerkt – en hield het in de promotieklasse slechts één jaar vol. Die bescheidenheid wordt in 2016 afgeschud met de entree van Warner de Weerd en internationaal meester Piet Peelen, die beiden overkomen van Purmerend. Eerstgenoemde is niet alleen als speler actief, maar ook op het gebied van sponsoring. Daardoor is het mogelijk om, nadat Magnus tweemaal op rij kampioen is geworden, sterke schakers aan te trekken. Colin Stolwijk en Reinier Weber in 2018, Kevin Tan en Tjark Vos in 2019 en grootmeester Loek van Wely in 2021. De oud-Nederlands kampioen speelt overigens tegenwoordig bij HWP, de eerstvolgende tegenstander van Caïssa-Eenhoorn. In het seizoen 2022-2023 versterken Erik van den Doel (GM), Manuel Bosboom (IM) en Wilko van der Gracht de Schager club. Na de tweede plaats in 2B volgt de eerste in 2C en daarmee promotie naar de landelijke eerste klasse.

Nederland heeft niet veel bedrijven die het schaken langdurig sponsoren en in de regio ontbreken die zeker. De vereniging uit Schagen moet dan ook hard werken om de continuïteit te waarborgen. Zo ging het vlaggeschip van Magnus in de afgelopen jaren door het leven als Mulder Optiek/MACh, EP: Beerepoot/MACh, Dierenkliniek Zuiderkaag/MACh, Autovakmeester Schaap/MACh, EuroParcs-Autovakmeester Schaap/MACh en in de huidige competitie als Wokke Vastgoed-Autovakmeester Schaap. De lagere bondsteams heten Providercheck.nl/Magnus 2, Magnus Anna Paulowna Combinatie en Noordkopcombinatie-Magnus.

Dat beleid vormt een groot contrast met dat van Caïssa-Eenhoorn. Met het breedteschaak van Caïssa en het topschaak van De Eenhoorn als basis is er altijd voor gewaakt om voor geld topspelers aan zich te binden. De Eenhoorn heeft een geweldige jeugdafdeling gehad, die onder meer Peter Doggers, Martijn Monteban, Henk-Jan Visser en Daan Zult heeft voortgebracht. De jeugdcommissie van Caïssa-Eenhoorn heeft talenten als Robin Duson, Mason Brouwer en Nick Manshanden laten groeien naar een hoog niveau. En zo neemt het Hoornse vlaggeschip het met zeven schakers uit eigen kring op tegen een thuisploeg, waarin van het basistiental Enrico van Egmond het enige ‘Magnus-kind’ is. Dat geldt ook voor Jan-Pjotr Komen, maar hij is deze middag invaller.

De Schager inspanningen hebben er wel toe geleid dat het schaken in de Noordkop opleeft en dat de vereniging zelf een jeugdafdeling van 35 kinderen telt. Het kampioenschap van vorig seizoen leverde bovendien extra werk op, want het eerste team moest worden uitgebreid van acht naar tien spelers. Het is te zien aan de borden in de wedstrijd tegen Caïssa-Eenhoorn. De eerste acht zijn donker gekleurd, de laatste twee zijn van een ander type. Met de komst van grootmeester Dennis de Vreugt, internationaal meester Albert Blees en de Noord-Hollandse coming man Coen Stoop, regerend clubkampioen van Bergen, is de sportieve zorg opgelost.

Buurthuis Loet 10 is de locatie voor de eersteklassedebutant die daar de sfeervolste analysezaal van Nederland heeft. Er wordt geschaakt in de mooie en ruime Joke Kruitzaal, gesierd door veel foto’s van historische klederdracht en rijtuigen. De Stichting Bevordering Westfriese Folklore zetelt in Schagen en zij houdt al meer dan een halve eeuw in de zomermaanden Westfriese marktdagen, met onder meer een historische optocht. Die wordt gevormd door zo’n driehonderd vrijwilligers – gekleed volgens de mode van honderd jaar geleden – en meer dan twintig aanspanningen. De rijtuigen zijn te bewonderen in Museum Vreeburg, dat naast het buurthuis staat.

De Henk Bakkerzaal ademt de sfeer van een huiskamer uit. Prachtige tafelkleden, een schemerlamp, klassiek tinnen theepotjes en potten van aardewerk, de gordijnen, een slingerklok, in die omgeving van historische glorie blijf je wat langer zitten om een schaakpartij te bespreken en komt het goed uit dat de thuiswedstrijden in Schagen een uur eerder beginnen dan gebruikelijk.

Voor de historische schaakwedstrijd is Jelle Beemsterboer, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en woonachtig in het naburige Tuitjenhorn, uitgenodigd om de eerste zet te doen. De schaakliefhebber verrast iedereen door naar het vierde bord, en niet het eerste, te lopen. Daarop speelt hij voor grootmeester Dennis de Vreugt, die tegenover Arne Moll zit, 1. e4. In zijn openingswoord noemt Magnus-voorzitter Yoram Meijer de aanwezigheid van Wokke Vastgoed-Autovakmeester Schaap in de eerste klasse een avontuur. Iedereen die de club uit Schagen een warm hart toedraagt zal zich vast een ander begin van dat avontuur hebben voorgesteld. Met 2215 heeft de thuisploeg een iets hogere teamrating dan Caïssa-Eenhoorn (2198), dat overigens op zes borden wel sterker is. Maar toch: ook dan is 3-7 een klinkende uitslag.

Op de dag van de wedstrijd staat Peter Doggers paginagroot in het Noordhollands Dagblad. Vier dagen eerder is ‘De schaakrevolutie’ in de boekwinkels verschenen en het boek, geschreven in acht talen, wordt internationaal hoog aangeschreven. Ploeggenoot Mason Brouwer heeft het meegenomen naar Schagen om het te laten signeren door ‘de beste schaakjournalist ter wereld’, volgens Leonard Barden. De 95-jarige Engelsman kan het weten, want de oud-topschaker is op velerlei terrein actief geweest in de schaakwereld en heeft in de Evening Standard (een krant uit Londen) de langstlopende dagelijkse schaakcolumn. Het moment van signeren wordt vastgelegd door mede-teamspeler Henk-Jan Visser.

Martijn Monteban opent halverwege de middag de score. Met wit bouwt hij een solide stelling op en treft voorbereidingen voor een aanval op de damevleugel. Daar staan zijn stukken beter dan die van Tjark Vos. De Caïssa-Eenhoorn-routinier heeft zwaar materiaal op b- en c-lijn en een sterke loper op de diagonaal naar a8. Alles komt samen na 21. Lxd4. Wit kan met een tijdelijk kwaliteitsoffer zijn positie aanzienlijk versterken. De winst van een pion is minder belangrijk dan het ruimtelijk overwicht. Zwart heeft enkele geforceerde zetten moeten spelen, Martijn valt met de slotzet 30. Tb7 de dame aan. Hij heerst op de zevende rij en tegen de druk op velden f7 en g7 is niets te doen.

 

Voor Dennis de Vreugt is de ene wedstrijd tegen Caïssa-Eenhoorn de andere niet. Twee competities geleden speelde hij met MSV uit Meppel in De Kreek en versloeg Daan Zult. Als aanwinst van Wokke Vastgoed-Autovakmeester Schaap blijft hij op remise tegen Arne Moll steken. Het is Arne wel toevertrouwd om tegen de sterksten van de tegenstander te spelen. In eerdere jaren heeft hij onder meer de grootmeesters Zhao Qin Peng en Hans Ree op remise gehouden en Dennis komt nu ook in dat rijtje. De Caïssa-Eenhoornaar laat even in het midden of hij lang of kort gaat rokeren en na zijn 12. … 0-0-0 kiest wit voor de korte variant. Met een opkomende a-pion probeert de Magnus-topper wat onrust te stoken, maar de verdediging van Arne staat als een huis en in een dame-met-toren-eindspel is een remise-stelling bereikt.

 

Tussen kwart over drie en kwart voor vier worden in totaal zes partijen beëindigd. Robin Duson brengt de stand op ½-2½. Tegen Albert Blees neemt ze het initiatief, maar gaandeweg ontwikkelt zwart actief spel op de koningsvleugel. Het levert de naar Zaandam verhuisde Amsterdamse routinier plotseling winst van een centrumpion op. Vooral de paarden drukken hun stempel op de strijd. Het zwarte koningspaard maakt enkele onhandige sprongen, terwijl het damepaard van Robin een sterke positie op h5 inneemt. Aardig detail: haar koningspaard is lang onderweg geweest om op c8 een loper te slaan. De zwartspeler gaat in de fout met 28. … f5. Hij verzwakt daarmee zijn verdediging en vier zetten later heeft de Hoornse stukwinst te pakken.

 

Peter Doggers houdt Enrico van Egmond op remise en blijft zo 22 partijen ongeslagen, al zitten daar wel veertien als kroegloper bij. Maar misschien gaan vorm in het klassieke schaak en aan de bar wel samen. Hun duel ontwikkelt zich naar een bijna synchrone stelling, waarin de ervaren Magnus-man een isolani op d5 krijgt. In een kort tijdsbestek wordt veel geruild en op de 22^e zet zitten beiden in een eindspel met toren en paard en laat Enrico zijn koning naar het centrum wandelen om de geïsoleerde pion te ondersteunen. Er zijn geen mogelijkheden om vooruitgang te boeken en even later wordt de gelijke strijd bezegeld met het invullen van de uitslag: ½-½.

 

Bij Wokke Vastgoed-Autovakmeester Schaak is gekozen voor een tactische opstelling en dat lijkt juist tegen Caïssa-Eenhoorn, waar eigenlijk iedereen aan alle borden kan plaatsnemen, geen gelukkige zet. Aan de hoogste borden incasseert de thuisploeg louter nullen. Zo ook invaller-kopman Jan-Pjotr Komen. Hij treft het niet met Bas de Boer als opponent. Beiden stellen de rokade uit ten faveure van ontwikkeling en positioneel spel en daarin voelt de Caïssa-Eenhoorn-speler zich beter thuis. Na dameruil ziet zijn stelling er gezonder uit dan de zwarte, waar vooral de koningsvleugel verzwakt is. Bovendien werken de Schager stukken niet samen. Met 27. Pd7 valt Bas een toren en een onverdedigde loper aan. Met kwaliteitsvoorsprong op zak rondt hij de partij soepel af naar winst: 1-4.

 

Een tegenvaller is de nederlaag voor Nick Manshanden. Hij neemt het op tegen oud-Caïssa- en oud-De Eenhoorn-speler Wilko van der Gracht, die tegen zijn voormalige club vaak scoort. Zo versloeg hij in 2019 Robbert van Dijkhuizen en in 2021 Mason Brouwer. De strijd gaat lang gelijk op. Nick neemt het bezit van de open c-lijn over van de Wognumse routinier, die evenwel naar de koningsvleugel kijkt en eventueel de open h-lijn kan gebruiken voor aanvalsplannen. Hij krijgt een sterk paard op e5, maar moet toestaan dat Nick een paard kan ruilen tegen de zwartveldige loper. In een dame-eindspel heeft de Caïssa-Eenhoornaar daarbij een sterke zwartveldige loper en wit een paard op f3. Dat gaat overigens een sleutelrol spelen. Zwart wint met zijn loper een pion op c3, maar het lichte stuk ontbreekt zo in de defensie. Nick mag de controle van enkele belangrijke velden op de zevende rij niet uit het oog verliezen en als dat na 37. … Dc6 wel gebeurt, staat hij meteen verloren. Wilko valt via een dameschaak binnen en na de slotzet 39. Pe5 blijkt dat zijn opponent de f7-pion niet kan verdedigen. De KNSB-topscorer van het seizoen 2018-2019 revancheert zich zo voor zijn nederlaag tegen Nick bij het Westfries kampioenschap van 2018.

 

Ooit heeft Manuel Bosboom wereldkampioen Garri Kasparov verslagen (in een snelschaakpartij in 1999) en zal Mason Brouwer deze zaterdag even hetzelfde gevoel hebben gehad? Hij stunt met een zwartzege tegen de Zaanse chess buccaneer die toch 309 ratingpunten meer heeft. Na het ‘risicovolle’ 9. e5 – wordt door het zwarte antwoord driemaal belaagd – versterkt Mason zijn positie op de damevleugel, waar de machtige pionnenmuur a5-b5-c5-d5 meteen opvalt. De Hoornaar wil echter te snel een doorbraak forceren en moet alert zijn op tegenkansen voor wit op de andere flank. Die staat hij niet toe en gaandeweg mag hij toch gaan denken aan een onverwacht succes. Alle zware stukken krijgen een plaats op de open c-lijn. Manuel heeft al eerder in de partij zijn h-pion naar de zesde rij gestuurd en zwart moet opletten voor offers ten behoeve van een Zaanse torenmatzet op de achtste rij. In tijdnood speelt de internationaal meester van Magnus echter 32. Df3, waardoor Mason de kwaliteit kan winnen. Aansluitend kiest de Caïssa-Eenhoorns-speler, met een paar minuten over, voor zekerheid. Wit geeft een tweede kwaliteit, maar zijn opponent haalt met 42. … Dc7 het laatste trucje uit de stelling (Pxe6)  en wordt meteen daarna gefeliciteerd. Caïssa-Eenhoorn leidt met 2-5.

 

Misha Dorokhin trekt de zege over de streep. Manuel Bosboom wordt nog wel eens een tovenaar genoemd, maar dat kan ook van toepassing zijn op de topspeler van de Hoornse eersteklasser. Colin Stolwijk kijkt al snel tegen een ‘wat moet ik daar nu mee?’-stelling aan. Hij kiest voor een onduidelijk kwaliteitsoffer op c6 en daar weet zwart wel raad mee. Met het fraaie 27. … f5 sluit hij de verdedigingsweg voor een loper op b1 af. Colin moet en passant slaan, maar gaat voor de aanval: 28. Ph5. Na het subtiele … Ke8 geeft Misha zijn laatste toren voor het loperpaar en mist vervolgens de sterkste voortzetting (35. … Dxf2), waardoor de spanning terugkeert. De samenwerking van de witte dame en een paard zorgt voor wat lastige momenten, tot de zwartspeler het stuk voorsprong inlevert om twee centrumpionnen van het bord te halen. Zijn monarch  beschikt zo over vluchtvelden en aansluitend voert Misha de druk op de koningsvleugel op. Met de dreiging van een mat in één – die overigens gepareerd kan worden, al blijft de stelling verloren – komt er een einde aan de partij.

 

Erik van den Doel heeft in anderhalf seizoen als Magnus-speler een score van tien uit tien. Tegen Henk-Jan Visser komt een einde aan de honderdprocentreeks. De Leidse grootmeester en Open Hoorns-kampioen trekt het initiatief naar zich toe, maar de Caïssa-Eenhoorn-routinier houdt de stelling redelijk gesloten. Zwart probeert die te openen met 22. … Lxe5, waar … cxd4 Hoornse zorgen kan opleveren. Beiden geven elkaar enige tijd geen duimbreed toe en dan is daar op de veertigste zet – het einde van de tijdcontrole – de kans voor wit: Dg5, met een aanval op de f4-pion. Henk-Jan speelt evenwel Tg1, waardoor de Schager koning op h8 geen kant op kan. Erik echter brengt met 40. … Dd5 de pion op f3 onder vuur en die moet de witspeler verdedigen. Dat doet hij om vervolgens met eeuwig schaak remise af te dwingen. Opvallend: de titelhouders van Magnus zitten aan het vierde, vijfde, zevende en achtste bord en blijven samen op één punt steken.

 

Coen Stoop is een vaste deelnemer aan het Oscar Romero Open Hoorns en heeft in het weekendtoernooi van Caïssa-Eenhoorn al enige goede prestaties geleverd. In 2023 een zege op Maksymilian Markuszewski en dit jaar remises tegen Roger Labruyère en Wouter Terlouw. Als kopman van vierdeklasser Bergen scoorde hij in de vorige bondscompetitie 5½ uit acht, met in de laatste vier ronden vier winstpartijen tegen gelijkwaardige opponenten.

Bij Magnus viert hij zijn eersteklassedebuut met een knappe puntdeling tegen Daan Zult, die zijn 223^e partij als KNSB-schaker speelt. Na de lange rokade van de Amsterdamse routinier mobiliseert Coen zijn materiaal voor een aanval op de damevleugel. Die slaat niet door. Daan geeft een toren voor een voor hem vervelende loper en daarna zit de partij enigszins op slot. Zwart heeft twee pionnen meer en levert die in om een vrijpion op de d-lijn te krijgen. De clubkampioen van Bergen gaat met zijn vrijpion op de h-lijn lopen. Hij staat gewonnen, maar heeft ook heel weinig tijd en claimt driemaal dezelfde stelling. Dat klopt; na de 53^e, 55^e en 57^e zet van zwart. Als inval-arbiter Sernin van de Krol op het punt staat om dat op het naastgelegen bord te controleren, is Daan overtuigd van het gelijk van wit en schudden beide spelers elkaar de hand.

 

De eindstand komt zo op 3-7, waarmee Caïssa-Eenhoorn de grootste zege van de eerste ronde boekt. Waarbij aangetekend dat de wedstrijd van het uit de meesterklasse gedegradeerde De Waagtoren – favoriet voor een hoge eindklassering – is uitgesteld en verschoven naar januari. Maar toch, de bananaboatvaarders zijn de eerste koploper.

Tenslotte: nog meer foto's.