Zilver is de kleur van de tweede plaats. Voor de tweede maal op rij is het het zilveren bekerteam van Caïssa-Eenhoorn niet gelukt de bekerfinale te winnen. Zegevierde vorig jaar Schaakmat met het kleinst mogelijke verschil, gistermiddag deed Aris de Heer dat. De uitslag was overigens geen verrassing, want de ploeg uit Middenbeemster gold met welgeteld 111 ratingpunten meer als favoriet.

Caïssa-Eenhoorn-kopman Martijn de Wit overweegt of hij zal ingaan op dameruil. Dat doet hij en houdt vervolgens met een knap vervolg van de partij de sterke Thomas Broek op remise.

In wijkcentrum Overdie in Alkmaar werden de finales van het gouden, zilveren en bronzen bekertoernooi van de Noordhollandse Schaakbond gespeeld. Het onderscheid heeft te maken met de rating. In de hoogste finale versloeg De Wijker Toren ’t Saense Paard met 3½-½, nadat de Beverwijkers vorig seizoen de cupfinal met 1½-2½ van De Waagtoren hadden verloren. De ‘bronzen’ schakers van Schaakmat werden begin 2024 in de voorronde met 0-4 uitgeschakeld door ZSC-Saende en stuntten nu met de 2-2 tegen De Waagtoren. De schrapregel (verlies voor de vierdebordman van de Langedijkers) werkte in het voordeel van Schaakmat.

Het zilveren toernooi was dit seizoen met 21 ploegen de omvangrijkste van de drie. Aris de Heer had vier wedstrijden nodig om de finale te bereiken, Caïssa-Eenhoorn drie. Het Middenbeemsterse viertal hield in de voorronde MSC met 3-1 op afstand en kwam daarna driemaal 2-2 overeen met de tegenstanders om dankzij de schrapregel de volgende ronde te halen. Het Hoornse viertal was vrij in de voorronde en ontdeed zich, steeds met 2½-1½, van De Uil, Assendelft en ’t Saense Paard.

Het fenomeen ‘bekertoernooi’, afkomstig uit de voetballerij, heeft een historie van meer dan een eeuw, maar past sinds vorig jaar niet meer bij de NHSB. Tot en met 2023 had de Noordhollandse Schaakbond één cupstrijd en kreeg de winnaar van de finale een beker. Caïssa-Eenhoorn verscheen als laatste in de annalen. Met ingang van het seizoen 2023-2024 zijn er drie toernooien en ontvangen de succesvolste ploegen digitale klokken. Eigenlijk zou je het evenement dus het NHSB-klokkentoernooi moeten noemen.

Maar dit terzijde, want Aris de Heer en de zilveren Hoornse schakers maakten er zoals het hoort een spannende finale van. Arbiter Aart Strik had zes naamkaartjes om de loting te verrichten. In tegenstelling tot een jaar eerder, toen De Waagtoren twee finaleploegen had, vertegenwoordigden de finalisten zes verschillende verenigingen. ,,Ik kan de namen niet zien en de kaartjes zijn niet gemerkt, al heeft er één wel een iets andere kleur’’, onderstreepte de competitieleider van de Noordhollandse Schaakbond het eerlijke verloop. Hij trok ‘Aris de Heer’ als eerste en dat betekende dat het Beemsterse kwartet een thuiswedstrijd had geloot, waardoor de eerstebordman met de zwarte stukken speelde.

De loting. Arbiter Aart Strik trekt als eerste van de zes kaartjes ‘Aris de Heer’, dat daardoor een thuiswedstrijd tegen Caïssa-Eenhoorn heeft.

De zilveren finale Aris de Heer – Caïssa-Eenhoorn vlak voor het begin. Van voor naar achter de partijen Martijn de Wit – Thomas Broek, Marc Holla – Rik Slaman, Fred Avis – Ron de Vink en Frank de Geus – Co Buysman.

Caïssa-Eenhoorn was met Martijn de Wit, Rik Slaman, Fred Avis en Co Buysman (ook de bordvolgorde) naar de thuishaven van De Waagtoren gereden. Rik had in de halve finale met een knappe remise tegen de sterkere Edward Scholtens (’t Saense Paard) een belangrijke bijdrage geleverd aan de overwinning, maar moest tegen Marc Holla – qua rating vrijwel gelijkwaardig aan Scholtens – het onderspit delven. De bekerwinnaar van Caïssa-Eenhoorn werd op de vijftiende zet onaangenaam verrast door een paardoffer op f7, dat hij op straffe van een mat in vier niet kon aannemen. Het stuk brak de zwarte verdediging open (16. Pxh6+ gxh6), maar Rik had met 17. … Lf8 gelijk spel kunnen krijgen. Hij speelde de loper twee zetten later en kon toen de aanval op de koningsvleugel, die naar dameverlies leidde, niet afslaan.

Het paardoffer in aantocht. Rik Slaman is aan zet en zal 14. … Te8 spelen, waarna Marc Holla met 15. Pxf7 antwoordt. Rechts Fred Avis.

Daarmee raakte het Hoornse kwartet, halverwege de middag, in een moeilijke situatie. Kopman Martijn de Wit en Co Buysman draaiden prima tegen respectievelijk Thomas Broek en Frans de Geus, maar Fred Avis stond er tegen Ron de Vink slechter voor. Martijn ging van begin tot einde gelijk op met Thomas, dispensatiespeler van Aris de Heer. De zilveren ratinggrens ligt bij 1950, maar hij is de enige van de (kleine) club die daarboven zit en mag om die reden worden opgesteld. Alleen rond de vijftiende zet was het even opletten geblazen, toen zwart er voor koos om zijn b7-pion te ruilen tegen de witte op c3. Met 17. … b6 18. c4 e6 had de Beemsterse routinier de druk meer kunnen opvoeren. Uiteindelijk belandden de twee in een toreneindspel dat Martijn keurig op remise hield.

Verschil van inzicht tussen Martijn de Wit (links) en Thomas Broek. De een vanuit de hoogte, de ander vanuit een lager perspectief.

De stelling van dichtbij met spanning op de koningsvleugel na 15. h3. Zichtbaar is ook de zwartveldige loper die de c3-pion aankijkt en de witte toren op b1 die naar de b7-pion lonkt.

Co had toen een remise-aanbod gekregen en kreeg na overleg als opdracht om alles of niets te spelen. Ondertussen moest Fred hard werken tegen Ron de Vink die de koningsvleugel onder vuur nam, nadat een lichtestukkenruil hem het loperpaar had opgeleverd en wit de paarden. Het werd precair, toen Fred de verdediging van zijn g3-pion opgaf. Het lukte de zwartspeler niet om zijn betere stelling op te waarderen naar een winnende. Met een geforceerde dameruil had Ron remisekansen kunnen handhaven, maar na 39. … Dd8 (in plaats van … Dg3+) ging het bergafwaarts en had Caïssa-Eenhoorns oud-voorzitter dankzij een heel ver opgerukte vrijpion winnend spel. Fred nam zo revanche voor de competitienederlaag tegen Ron van vorig seizoen. Aris de Heer, destijds met de vier man van gistermiddag in de gelederen, won die wedstrijd met 5-1.

Ron de Vink (niet zichtbaar) voert met 16. … f4 de druk op. Het loperpaar en de dame zijn gericht op de koningsvleugel. Fred Avis zal 17. f3 spelen.

Schrijver dezes stond er na 25. De2 goed voor en kon met … Pe4 driemaal dezelfde stelling afdwingen. Net op dat moment was duidelijk geworden dat de finale dan in 2-2 zou eindigen en Aris de Heer vanwege de schrapregel zou winnen. Hij koos voor een andere voortzetting, waarna een eindspel van toren met paard op het bord verscheen. In die fase speelde zwart vooral tegen zichzelf, denkend aan de zoveelste partij dit seizoen waarin het tegenzit. Na een ruil van de lichte stukken raakte hij het spoor bijster en gaf gedesillusioneerd op.

Het succes van Aris de Heer en ook van Schaakmat in de bronzen finale is het succes van de nieuwe formule. In de oude opzet waren het vaak de grote(re) clubs met de sterkste spelers die zegevierden, met de huidige kunnen kleine verenigingen eveneens geschiedenis schrijven. Aris de Heer heeft een clubcompetitie van veertien spelers – en een mooie website – en staat nu in het historisch overzicht van bekerwinnaars.