Het is rustig op weg naar Vereenigingsgebouw De Tuf. Geen afgezette wegen, geen helikopters, geen protesten. Ook geen fotograferende toeschouwers als ‘The Beast’ langs rijdt, met Bert Spil aan het stuur en schrijver dezes naast hem. Zonder een enkele hindernis arriveren we in Bovenkarspel om de vierde ronde van het Midzomertoernooi te spelen.

Net als bij de NAVO-top is er vlagvertoon op het Midzomertoernooi.

In de afgelopen jaren met veel onmenselijk gedrag kon je in de media tal van politieke verhalen lezen, waarin te pas en te onpas schaaktermen werden gebruikt. Maar nu de Noord-Atlantische Verzameling Onruststokers zijn neergestreden in de stad, waar de eerste Nederlandse schaakvereniging werd opgericht (het Haagsche Schaakgenootschap, 1803), kom je geen ‘patstelling’, ‘pion’, ‘aan zet zijn’ en ‘schaken op tien borden tegelijk’ in de kranteregels tegen.

World Forum heeft dezelfde initialen als West-Friesland. Het is de enige overeenkomst; er zijn vooral grote verschillen tussen de politieke en schaakarena die vaak aan elkaar worden gekoppeld. De hectiek aan het Churchillplein en omgeving tegenover de rust in het historische pand aan de Hoofdstraat, het geregisseerde leven binnen de Haagse muren contra de vrijheid in de Adrie Laanzaal, de wijn van € 500 per fles maakt plaats voor de schaal met gratis snacks van Kirsten, gastvrouw met de hoofdletter G.

Kirsten (gastvrouw met de hoofdletter G) met de schaal met gratis snacks.

Het is een zwarte dag, die vierde woensdag van het Midzomertoernooi. En misschien kun je daar een gelijkenis trekken met de NAVO-top, waar de krabbels van de ‘wereldleiders’ meer geld vrij maken voor het vernietigen van een menselijke samenleving. De notaties in Bovenkarspel hebben betrekking op een vreedzaam spel, waarin de waardigheid centraal staat. In de vijftien partijen hebben slechts twee witspelers succes; de vele nullen worden man- en vrouwmoedig verwerkt. Zwart heeft de hoofdrol en dat wordt mooi geïllustreerd door Rik Slaman en mezelf, die afgelopen zondag in de zilveren finale van het NHSB-bekertoernooi tegen Aris de Heer uit Middenbeemster het onderspit moesten delven. We winnen allebei.

De ratingverschillen tussen de 35 deelnemers zijn behoorlijk, maar het systeem voorziet erin dat bijna altijd twee gelijkwaardige spelers elkaar treffen. Na Bert Spil, Peter van Waert en Dirk Mantel stuit Rik op Eugène Koomen, zijn vierde opponent uit de top zeven waartot hij zelf ook behoort. Eugène is geen man van de remises. In zes clubcompetities bij KTV uit Enkhuizen heeft hij in 165 partijen 23 keer het punt gedeeld. De twee doen nauwelijks voor elkaar onder. Er is veel strijd op de volgepropte – na iets meer dan twintig zetten hebben alleen een wit paard en een zwarte loper het bord verlaten – koningsvleugel en als er iets meer ruimte komt, staat de KTV’er een pion achter. Een vrijpion op h6 dwingt de Caïssa-Eenhoorn-speler tot alertheid. Met een betere pionnenstructuur beperkt hij enige tijd de mogelijkheden voor Eugène, maar op weg naar het eindspel keren die terug. Als Rik een tweede pionnetje meeknabbelt, krijgt wit de kans op eeuwig schaak. Met een paar minuten op de klok ziet hij echter 45. De7+ (en dan pendelen tussen h4 en d8; de zwarte koning staat op h7 en kan alleen naar de achtste rij vluchten) niet en tot overmaat van ramp geeft de KTV-routinier meteen daarna een stuk weg.

Eugène Koomen (links) en Rik Slaman zijn bezig aan een spannende partij.

Eugène kijkt hoe hij de druk op de koningsstelling van Rik kan vergroten.

Drukte op de koningsvleugel. De stelling na 21. Kg2.

De avond vordert. Eugène Koomen – Rik Slaman, met zwart aan zet, is een van de twee ‘halftwaalfpartijen’.

Met 42. … Dg7 slaat Rik de aanval af. Eugènes dame komt met de 44e zet op f8 en krijgt de kans om de diagonaal tussen d8 en h4 te bezetten; voor eeuwig schaak. Hij speelt, richting tijdnood, echter 45. Df7+ en zal aansluitend zijn loper op g4 verliezen.

Zelf speel ik een zware partij tegen Boris de Best. Niet geheel onverwacht, want zo gingen de vorige drie ook. Vrijwel een jaar geleden ontsnapte ik in dezelfde zaal aan pionverlies op g3 met een flink aangetaste verdediging als resultaat. Een loperoffer voor drie pionnen op de koningsvleugel bleek in het eindspel goed uit te pakken. Nu heeft Boris – voor de eerste keer – de witte stukken. Al na een paar zetten ontstaat er iets van het midzomergambiet in het Siciliaans en eenmaal in wat rustiger vaarwater is er een stelling met tegengestelde rokades; de lange versie voor mijn clubgenoot. De computer geeft een lichte plus voor Boris aan, al denkt de zwartspeler daar anders over. Alle zware stukken en een paard moeten het gaan uitvechten, maar mijn pionnenstructuur is iets beter en ik heb controle op de damevleugel, waar wit een pionnenmeerderheid heeft. De torens blijven over en beetje bij beetje kantelt de partij. Het lukt om de h-pion te veroveren en na torenruil zit er zelfs een matdreiging in (33. … Th3) die ik overigens niet zie. De witte monarch wordt klemgezet op de damevleugel en de sterke positie van mijn toren doet de rest. Na zo’n vijftig zetten kan Boris de promotie van de  g-pion niet verhinderen.

Schrijver dezes noteert 20. Pxd5. Hij zal zijn f-toren spelen om de e-pion te verdedigen.

En dat is gebeurd. Boris de Best denkt na over zijn volgende zet.

De stelling na 21. … Tc5, Boris zal 22. Tg4 spelen. Zijn pion op h4 is niet zichtbaar. Na een paardruil op f4 kan zwart, die zijn koning naar g7 verplaatst, de torens op de h-lijn verdubbelen om de pion te veroveren.

De lange zit staat in schril contrast met Nico Weel – Peter van Waert, respectievelijk vierde en eerste op de plaatsingslijst. De witspeler en organisator schaakt alleen bij een oneven aantal aanwezigen en dat is nu het geval. Een plezierig gezicht: Nico aan zet in plaats van achter de laptop. Het is zijn eerste partij en misschien is het openingsrepertoire nog niet warm gedraaid, maar hij laat zich verleiden – in het tweepaardenspel in de nahand – om 5. Lxf7+ te doen. Al snel moet de Schaaklust-routinier in zijn achteruit en daar houdt hij niet zo van. Wit offert zijn f3-paard voor twee pionnen en dat is te weinig om nog een kans op succes. te maken. Na zeventien zetten wordt de 0-1 bezegeld met een handdruk.

Peter van Waert (rechts) heeft de slotzet 17 . … Lg4 gespeeld. Nico Weel beseft dat in tegenstelling tot een jaar geleden zijn eerste midzomerpartij geen succes oplevert.

Voor Peter en Nico is er voldoende tijd om te analyseren.

We hebben weer een nieuwe koploper, de vierde in vier ronden. Na André Mantel en Nico Reus is Jordi van Alst deze woensdagavond begonnen als ranglijstaanvoerder. De Caïssa-Eenhoorn-debutant verblundert tegen clubgenoot Nizar Alayoubi zijn dame en maakt een flinke duikeling. Nizar stijgt naar de tweede plaats, achter Peter van Waert. Zal de sterkste speler van het negentiende Midzomertoernooi langer dan een week bovenaan staan?

De tweede ‘halftwaalfpartij’: Bas Doodeman – Remco Bravenboer. Wit heeft de kleine kwaliteit (loperpaar contra toren), maar de grootste dreiging voor zwart is de vrijpion op c7. Een half uur voor middernacht komt de langste partij van de vierde ronde ten einde.

Een zwarte dag voor het Midzomertoernooi. Veel 0-1 uitslagen op de laptop. Slechts twee van de vijftien witspelers zullen zegevieren.

Vierde ronde (woensdag 25 juni):
Nico Weel – Peter van Waert 0-1
Dirk Mantel – Bert Spil 0-1
Eugène Koomen – Rik Slaman 0-1
Henri Stouten – Marc Norden 0-1
Jamal Zyat – Arnold van der Wolff 0-1
Boris de Best – Co Buysman 0-1
Jan Olthof – Lode Broekman ½-½
Bas Doodeman – Remco Bravenboer 1-0
Renzo Snel – Ed Hoes ½-½
Jordi van Alst – Nizar Alayoubi 0-1
Harry de Best – George Tadrous 0-1
Nico Reus – Dion Brandt 0-1
André van Leeuwen – Siem Boon 0-1
André Mantel – Stef de Wit 0-1
Caspar Jinssen – Eline Kuin 1-0
De stand:
1.  Peter van Waert (Caïssa-Eenhoorn, 1983).............  14,70  3  0  0
2.  Nizar Alayoubi (Caïssa-Eenhoorn, 1604)..............  13,42  2  2  0
3.  Jan Olthof (Schaaklust, 1710).......................  12,28  2  1  0
4.  George Tadrous (Degoschalm/Revanche, 1535)..........  11,93  2  0  0
5.  Stef de Wit (Torenhoog, 1449).......................  11,27  3  0  1
6.  Rik Slaman (Caïssa-Eenhoorn + Schaaklust, 1832).....   9,44  2  1  1
7.  Arnold van der Wolff (Caïssa-Eenhoorn, 1738)........   7,82  2  1  1
8.  Co Buysman (Caïssa-Eenhoorn, 1731)..................   7,58  2  1  1
9.  Jamal Zyat (Caïssa-Eenhoorn, 1731)..................   7,50  2  1  1
10. André Mantel (KTV, 1458)............................   7,40  2  0  1
11. Boris de Best (Caïssa-Eenhoorn, 1787)...............   7,14  2  1  1
12. Marc Norden (MSK, 1812).............................   6,96  2  1  1
13. Caspar Jinssen (Torenhoog, 1228)....................   6,80  2  0  2
14. Serge Kramer (WSC De Pion, 1782)....................   6,23  1  1  0
15. Jordi van Alst (Caïssa-Eenhoorn, 1500)..............   2,26  3  0  1
16. Nico Reus (Degoschalm/Revanche, 1512)...............   2,21  2  0  2
17. Eugène Koomen (KTV, 1796)...........................   2,14  2  0  2
18. Lode Broekman (MSK, 1685)...........................   1,70  0  4  0
19. Remco Bravenboer (Caïssa-Eenhoorn, 1600)............   1,43  2  1  1
20. Ed Hoes (KTV, 1639).................................   0,79  0  3  0
21. Bas Doodeman (Degoschalm/Revanche, 1698)............   0,84  1  0  1
22. Bert Spil (Caïssa-Eenhoorn, 1924)...................   0,32  1  1  1
23. Eline Kuin (Schaaklust, 1200).......................   0,24  1  0  3
24. Siem Boon (Degoschalm/Revanche, 1200)...............   0,18  1  0  3
25. Renzo Snel (Caïssa-Eenhoorn, 1560)..................  -2,32  1  1  2
26. Dion Brandt (Degoschalm/Revanche, 1510).............  -2,91  1  0  2
27. Nico Weel (Schaaklust, 1825)........................  -3,42  0  0  1
28. Henri Stouten (KTV, 1731)...........................  -4,03  0  1  1
29. Harry de Best (Caïssa-Eenhoorn, 1515)...............  -4,97  0  0  1
30. André van Leeuwen (Degoschalm/Revanche, 1359).......  -9,81  1  0  2
31. Gerard Broersen (Degoschalm/Revanche, 1741).........  -9,88  0  0  2
32. Jan Baars (huisschaker, 1732)....................... -10,00  0  0  2
33. Ed Hornick (Torenhoog, 1664)........................ -10,07  0  1  2
34. Hans Morsink (huisschaker, 1511).................... -10,21  0  0  2
35. Dirk Mantel (Schaaklust, 1814)...................... -19,16  0  0  4
De midzomerscore, bepalend voor de ranglijst, wordt via een speciale
formule en aan de hand van de ratings berekend. Zo verliest Nico Weel
door zijn nederlaag 3,42 en wint Peter van Waert 4,42 punten.